اسلام براى تربيت انسانها ، به اساسى ترين عنصر توجه مىكند و آن فطرت است . در آيات قرآن‌كريم ، خلقت انسان بر فطرتى الهى و ثابت بنا شده « 1 » و در روايات نيز آمده است كه انسان بر فطرت‌الهى خلق‌مىشود . « 2 » امام‌صادق ( ع ) درپاسخ‌به‌اين‌سؤال كه‌دين‌حنيف چيست ، مىفرمايد : « هِىَ الفِطْرَةُ الَّتى فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها ، فَطَرَهُم‌ْاللَّهُ الْخَلْقَ عَلَى مَعْرِفَتِهِ » « 3 » دين حنيف فطرت است ، فطرتى كه خداوند در نهاد تمام افراد بشر آفريده است . خداوند انسان را با فطرت معرفت خويش خلق كرده است .

عوامل مؤثر در تربيت انسان ، سه عامل وراثت ، تعليم و تربيت و محيط است . اسلام در هر سه مورد برنامه‌هاى دقيقى ارائه داده است . مختخصصان علوم تربيتى و روان شناسى ، دوران طفوليت را بهترين وقت براى آغاز تربيت مىدانند ، در حالى كه اسلام به ازدواج و انعقاد نطفه و حتى قبل از آن توجه دارد . قرآن كريم اين مطلب را در ضمن مثالى آورده و بر قابليت و استعداد ، تأكيد كرده است . « وَ الْبَلَدُ الطِّيِّبُ يَخْرُجُ نَباتُهُ بِأِذْنِ رَبِّهِ وَ الَّذى خَبُثَ لايَخْرُج‌ُالَّا نَكِداً » « 4 » و سرزمين پاكيزه ( و شيرين ) گياهش به فرمان پروردگار مىرويد ، اما سرزمينهاى بدطينت ( و شوره زار ) جز گياه ناچيز و بى ارزش از آن نمىرويد . در برنامه‌هاى تربيتى اسلام تأكيد مىشود كه با تشكيل خانوادهء صحيح ، پايه‌هاى شخصيت كودك بر اصولى استوار ، بنيان نهاده شود . دوران كودكى نسبت به دوره‌هاى ديگر نقش زير بنايى دارد و بايد اصول و روشهاى صحيحى در راه تربيت كودكان به كار گرفته شود . تعليم و تربيت در دوران كودكى بسيار