تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نظام سياسى اجتماعى اسلام (فارسى) — صفحة 72

مساهمون:

ص٧٢

امام صادق دربارهء حجت بودن عقل فرمود : « يا هُشامُ انَّ لِلَّهِ عَلىَ النَّاسِ حُجَّتَيْنِ حُجَّةٌ ظاهِرَةٌ وَ حُجَّةٌ باطِنَةٌ فَامَّا الظَّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَالانْبِياءُ وَ اْلْائِمَةُ وَ امَّا الْباطِنَةُ فَالْعُقُولُ » « 1 » اى هشام ! خداوند در بين مردم دو حجت دارد يكى ظاهرى و ديگرى باطنى . حجت ظاهرى خداوند ، رسولان ، انبيا و ائمه هستند و حجت باطنى عقلهاى مردم است .

د - اجماع

اجماع به معناى اتفاق است ، آن هم اتفاق خاص و از نظر فقهاى شيعه اتفاق فقهاى شيعه بر يكى از احكام شرعى بگونه‌اى كه كاشف از رأى معصوم باشد . « 2 » منبع بودن عقل واجماع در صورتى است كه هيچ نصّى در آن موضوع از كتاب و سنت نباشد . كتاب ، سنت و عقل به عنوان منابع اصلى و اجماع به عنوان منبع فرعى است .

قوانين ثابت

مقررات اسلام از سوى خداوند حكيم بنابه مصالح بندگان وضع شده است . اين مصالح ممكن است دائمى و يا موقت باشد . قوانينى كه در وضع آنها واقعيت انسان و فطرت آدمى بدون در نظر گرفتن زمان ، مكان و ويژگيهاى فردى در نظر گرفته شده است ، قوانين ثابت ناميده مىشود . بسيارى از اعتقادات ، اخلاقيات ، قوانين فردى ، اجتماعى ، سياسى ، حقوقى و جزايى از اين نوع هستند . اين نوع قانون به نام دين و شريعت ناميده شده است كه بر اساس فطرت انسانى پايه ريزى شده است و هيچ گونه تغيير و تبديلى در آن راه ندارد . قرآن در اين زمينه مىفرمايد : « فَاقِمْ وَجْهَكَ لِلدينِ حَنيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتىِ فَطَرَ النّاسِ عَلَيْها لاتَبْديلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدينُ الْقَيِّمُ » « 3 »
هامش
( 1 ) - اصول كافى ، ج 2 ، ص 16 و تحف العقول ، ص 386 .
( 2 ) - اصول الفقه ، مظفر ، ج 2 ، ص 87 و 94 .
( 3 ) - روم ( 30 ) ، آيه 30 .