تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نظام سياسى اجتماعى اسلام (فارسى) — صفحة 110

مساهمون:

ص١١٠

و محو ظلم و استثمار و ريشه كنى فقر است . براى رسيدن به اين هدف ، در اسلام برنامه‌هاى توزيع قبل از توليد و توزيع پس از توليد وجود دارد . منابع اوّليهء توليد نظير آب ، زمين ، معادن ، درياها ، صيد و امثال آن از انحصار اشخاص خارج شده و به عنوان انفال در اختيار حكومت اسلامى قرار گرفته تا حق بهره بردارى را بر طبق مصالح مسلمين و در راستاى عدالت اجتماعى به افراد واجد شرايط واگذار كند . كار يكى از عوامل مؤثر و مهمّ در توليد است كه سهم زيادى براى آن در مواد توليد شده و منافع به دست آمده قرار داده شده است . اسلام پس از توليد نيز با وضع مقررات و تعيين تكاليف ، در صدد توزيع عادلانه ثروت و جلوگيرى از تمركز و تراكم آن است . برخى از اين برنامه‌ها عبارتند از : وضع مالياتهايى نظير خمس ، زكات ، ماليات در حال ضرورت ، انفاق ، صدقه ، ممنوعيت احتكار و ربا و احكام حكومتى در تعديل ثروت . چنانچه قرآن مىفرمايد : « كَىْ لا يَكُونَ دَوْلَةً بَيْنَ اْلَاغْنِياءِ مِنْكُمْ » « 1 » تا اموال ، تنها و بطور منحصر در دست ثروتمندان در گردش نباشد .

مصرف در اسلام

توليد و توزيع ، مقدماتى براى مصرف محسوب مىشوند . اسلام با دستورات سازندهء خود سعى دارد براى مصرف ، انگيزه هاى مثبتى در افراد ايجاد كند . از نظر اسلام ، مىتوان مصرف را به انواع لازم ، راجح ، حرام و مكروه تقسيم كرد .

1 - مصارف لازم و راجح

مصرف براى ادامهء حيات ، تأمين نفقهء افراد تحت تكفل ، نجات جان انسانها ، مصرف در راه دفاع از جامعهء اسلامى و تأمين راههاى رشد و پيشبرد اهداف اسلام ، از مصارف واجب هستند . بطور كلى ، استفاده از نعمت هاى الهى با رعايت شرايط و ضوابط آن ،
هامش
( 1 ) - حشر ( 59 ) ، آيهء 7 .