س : حدّ ترخص يعنى چه ؟ مسافت شرعى يعنى چه ؟ آيا با هم تفاوتى دارند ؟ ج : حد ترخّص يعنى نقطهاى كه در آنجا ديوارهاى شهر ديده نمىشود و اذان شهر « 1 » شنيده نمىشود و مسافت شرعى يعنى هشت فرسخ شرعى كه مسافر مىپيمايد . « 2 » بنابراين حدّ ترخص در دريا ؛ يعنى آنقدر از اسكلهء بندر دور شوند كه بندر ديده نشود و صداى اذان شهر به گوش نرسد ، و اگر در دريا درنا و مستقر است آنقدر از ناور دور شود كه ناو ديده نشود و اگر اذانى در ناو گفته شود ، اذان شنيده نشود . مبدأ مسافت شرعى از خانههاى آخر شهر حساب مىشود ، چه هنگام رفتن و چه در برگشتن ؛ يعنى در موقع رفتن بايد از آنجا هشت فرسخ را محاسبه كند و همچنين در برگشتن نيز به آنجا كه رسيد حكم سفر قطع مىشود . « 3 »
مسافرت دريايى
1 . كسانى كه از خدمهء كشتى محسوب مىشوند و كسانى كه در دريا سفر مىكنند كار كردن در كشتى شغل آنان است .
2 . كسانى كه از خدمهء كشتى محسوب نمىشوند و كار كردن در دريا شغل آنان نيست .
1 . كسانى كه كار كردن در دريا شغل آنهاست ، چه در تمام سال يا در مدتى از سال ، تا وقتى كه مشغول كار مىباشند ، بايد نمازشان را تمام بخوانند .
2 . كسانى كه كار كردن در دريا شغل آنهاست ، چه براى خودشان كار كنند يا براى ديگرى بايد نمازشان را تمام بخوانند .
نماز كسانى كه در 3 . كسانى كه كار كردن در دريا شغل آنهاست ، اگر ده روز در
هامش
( 1 ) . اذان معمولى ، نه اذانى كه به وسيله بلندگو يا مثل آن گفته مىشود .
( 2 ) . استفتائات ، ج 1 ، ص 192 .
( 3 ) . تحرير ، ج 1 ، ص 225 .