( اعضاى شورا ) قرار دهند ؟ ! ) و در جاى ديگر فرمود : « بار خداوندا من در برابر قريش و كسانى كه به كمك آنان برخاستهاند از تو استعانت مىجويم و شكايت را پيش تو مىآورم آنها پيوند خويشاوندى مرا قطع كرده مقام و منزلت عظيم مرا كوچك شمردند و در غصب حق و مبارزه با من هماهنگ شدند . » « 1 » مهجوريت على عليه السلام آثار زيانبارى براى جامعه نوبنياد اسلامى بههمراه داشت . از سويى مردم تازه مسلمان كه شديداً نيازمند تفسير و تبيين معارف الهى بودند . دستشان از على عليه السلام كه دروازه علوم نبوى بود قطع شد . و از سوى ديگر ، عدم آشنايى جامعهء اسلامى ، مخصوصاً مناطقى كه پس از رحلت پيغمبر صلى الله عليه و آله جزو حوزه اسلامى محسوب گرديده بود با شخصيّت على عليه السلام ، خود موجب بروز مشكلات عديدهاى براى حضرت عليه السلام در زمان خلافتش گرديد و بنىاميّه از همين ناآگاهى مردم استفاده كردند و جنگهاى داخلى را بهوجود آوردند و مانع اصلاحات فرهنگى و اجتماعى او گرويدند . ابن ابىالحديد مىنويسد : « دو نفر اوّل على را پايين آورده و عظمت او را از بين برده حرمت او را شكستند بهطورى كه ميان مردم فراموش شد . بعدها اكثر كسانى كه خصايص او را در زمان پيغمبر صلى الله عليه و آله مىشناختند مردند . و كسانى آمدند كه او را جز بهعنوان يكى از مسلمانان عادى نمىشناختند و در نهايت چيزى كه از افتخارات او وجود داشت اين بود كه پسر عمّ رسول خدا ، شوهر دختر او و پدر نواده اوست . غير از اينها همه چيز فراموش شد و از سوى قريش كينهاى عليه او شكل گرفت كه نسبت به هيچ كس وجود نداشت . » « 2 » ابن ابىالحديد در شرح خطبه 22 از عبدالله بن جناده نقل مىكند كه گفت : روزهاى
زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى) — صفحة 154
مساهمون: پژوهشكده تحقيقات اسلامى
ص١٥٤
هامش
( 1 ) - « اللَّهُمَّ انّى اسْتَعْديكَ عَلى قُرَيْشٍ وَ مَنْ اعانَهُمْ فَانَّهُمْ قَطَعُوا رَحِمى وَ صَغَرُوا عَظيمَ مَنْزِلَتى وَ اجْمَعُوا عَلى مُنازِعَتى امْراً هُوَلى » . نهجالبلاغه ، خطبه 172 .
( 2 ) - تاريخ سياسى اسلام ، رسول جعفريان ، ج 2 ، ص 420 ، به نقل از شرح نهجالبلاغه ، ابن ابىالحديد ، ج 9 ، ص 28 و 29 .