مرتبهء ارشاد و دستگيرى دست يازد ، بايد در مقابل استاد كامل زانوى ادب بر زمين بسايد و نفس خود را در حضرت او تفويض نمايد و اختيار و ارادهء خود را به او بسپارد ، درحاليكه هيچ كدام از اين مراتب براى او حاصل نشده است .
بايد توجّه نمود كه دستگيرى و اعطاء برنامهء سلوكى در مسير سير و حركت بسوى الله فقط منحصر به اخذ اوراد و اذكار و پرداختن به اربعينيّات و امور عبادى نيست . اين تنها بخش كوچكى از دستورالعمل سير و سلوك است . نكته فوق العاده مهمّ و حياتى در ارتباط بين استاد و شاگرد كيفيّت دستورات زندگى سالك است ( كيفيّت معاشرت سالك با خانوادهء خود و با ارحام خود و با شركاء خود و با مسائل جامعه ) . چه بسا يك اشتباه و خبط و يا خداى نكرده غرض و عناد در اين رابطه مصيبتى را ببار آورد كه ديگر قابل جبران نباشد ؛ مخصوصاً در مسائلى كه ريشه در كيفيّت اختلافات سليقهاى و يا فكرى و مبنائى داشته باشد ، و قدرت هضم و حلّ مسائل در ميان افراد منتفى باشد و اشخاص از يك قدرت عاقلهء مميّزه به مقدار كافى برخوردار نباشند ، خدا مىداند چه پيش خواهد آمد !
و با توجّه به اينكه نفس بشر قبل از وصول به مرتبه فعليّت عقلانى دائماً دستخوش احساسات و عواطف و اعتبارات است ، و تحوّل و تبدّل نفس با ورود حوادث و مسائل مختلفه امرى طبيعى و بديهى مىنمايد ، بنابراين تنها نيروئى كه مىتواند انسان را از وقوع در مهالك و فتن باز دارد و طريق قويم و صراط مستقيم را به او بنماياند همانا تفويض امر و تسليم امور به يك عقل منفصل و مربّى حكيم است . و اوست كه با اشراف بر جوانب امر ، طريق صحيح و راه مستقيم را ارائه مىكند . و اگر اين مطلب مفقود باشد ، تعبّد به يك فرد نادان و جاهل و غير متأهّل خطراتى ببار خواهد آورد كه صدها برابرِ خطراتِ بدون تعبّد و انقياد از آن فرد است . و اى كاش انسان در مرحله جهل بماند و در همان
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 288
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٢٨٨