خرسند مىسازد و آن استعداد عالى و حقيقت وجود عالم انسانى را در بوته نسيان و خمود عاطل و باطل مىگرداند !
بايد توجّه نمود كه تمام اين مسائل از قبيل اطّلاع بر نفوس و ضمائر و غيب ، و إعمال رويّه از خرق عادات و كرامات و شفاء مرضى و احياء موتى تماماً و تماماً از التذاذات نفس در مرحلهء فاعليّت است و هيچ ارتباطى به مسأله توحيد و شناخت حضرت حقّ ندارد ، و سرگرمىهائى است كه به مقتضاى شاكله و ساختار نفس خداوند براى او قرار داده است ، و نظير اين مطالب حتّى از غير مسلمين از فرق گوناگون و اهل رياضت نيز ديده شده است .
اولياى الهى و عرفاى بالله پيوسته شاگردان خود را از توجّه به اين مسائل جدّاًبرحذر مىداشتند و ابتلاء به اين امور را از خطرناكترين مخاطر و مهالك ارتقاء نفس و وصول به ذروهء توحيد مىشمردند و دامى رها نايافتنى جهت سالكين و رهروان طريق به حساب مىآوردند ؛ و پيوسته هشدار مىدادند كه انسان اصلًا و ابداً نبايد به اين مسائل توجّه كند و ذهن خود را به اين امور منعطف كند . زيرا همانطور كه عرض شد نفس آدمى بواسطه ابتعاد از حقائق و عالم معانى نسبت به اين امور برزخى و مثالى و صورى جاذبه و تعلّق بيشترى دارد ، و تا در مرحلهء معرفت و فعليّت قوا به نقطهء ثبات و ملكه نرسيده است بايد از تصوّر و تفكّر و كشش به اين امور جدّاً پرهيز نمايد ، و خود را آزاد و رها در دامن اختيار و ارادهء حقّ بيندازد و صرفاً معرفت ذات پروردگار و لقاء او را طلب نمايد ؛ چنانچه حضرت سجّاد عليهالسّلام در مناجات « مريدين » مىفرمايد :
مناجات مريدين امام سجّاد عليه السّلام بهترين راهگشاى سير إلى الله است
سُبحانكَ ما أضيقَ الطُّرقَ علَى مَن لم تَكُن دليلَه ! و ما أوضَحَ الحقَّ عند مَن هَديتَه سبيلَه !
إلهى فاسلُكْ بنا سُبلَ الوصولِ إليكَ ، و سَيِّرنا فى أقرَبِ الطُّرقِ للِوُفودِ عليكَ ! قَرِّبْ علينا البعيدَ و سهِّل علينا العَسيرَ الشّديدَ ؛ و ألحِقنا بعبادِكَ الذّينَ هُم بالبِدار إليكَ