قسم به جان خود كه زمانه آنچنان شما و آنها را پس و پيش نينداخته است ؛ و بين شما و آنها فاصلهء زمانى بسيار و نسلهاى متعدّدى وجود ندارد ؛ و بين امروز شما و زمانى كه در صُلب آنها بوديد چندان فاصلهاى نيست ! قسم به خدا كه هر آنچه را كه رسول او براى ايشان بيان نمود اكنون من براى شما بيان مىكنم ؛ و گوشهاى شما و قدرت فهم و شنيدن شما در امروز غير از گوشها و قدرت فهم و تلقّى مطالب آنها در زمان رسول خدا نيست ( هر دوى شما و آنها از يك موهبت و استعداد واحد خدادادى بهرهمنديد ) ؛ خداى متعال چشمان آنها را باز ننموده و براى آنها قلوب كه جايگاه معرفت و بينش و ادراك معارف اوست قرار نداده است ، الّا اينكه همانند و نظير آن را براى شما قرار داده است . قسم به خداى متعال كه شما چيزى را به دست نياورديد كه آنها از آن غافل و جاهل بوده باشند ، و به چيزى مخصّص و برخوردار نبوديد كه آنها از آن محروم بوده باشند .
و بتحقيق كه فتنه و بليّه ريسمان خود را به شما مربوط نموده وشما را به هر طرف كه بخواهد مىكشاند همچون شترى كه نشيمنگاهش ناپايدار گشته و بر او نتوان سوار گشت . پس به هوش باشيد ، و از آنچه كه اهل غرور و طمع وخودكامگى بدان گرفتار شدند بپرهيزيد و فريب مخوريد كه دنيا همچو سايهاى گسترده و ممتدّ است تا زمانى كه براى حركت و كوچ بسوى دار آخرت معيّن گردد . »
در اين خطبه شريفه امام أميرالمؤمنين عليه السّلام دقيقاً نقاط قوّت و ضعف مردم را در ارتباط با امور تربيتى و تكاملى آنان بيان مىكند . از يك طرف حقّ با تمام خصوصيّات و براهين و ظهوراتش براى همه افراد متجلّى و بارز است ؛ و آنچه از حقّ و بيان رشد و صلاح امور مردم بواسطه رسول خدا توضيح و تبيين شده است ، توسّط اميرالمؤمنين عليه السلام و ائمّه پس از او بيان مىشود و در اين جهت هيچ امرى مخفى و هيچ عذرى مقبول نخواهد بود .
و از طرفى كيفيّت پذيرش و انقياد و تسليم در برابر حق براى همه افراد
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 234
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٢٣٤