گذشته فروفرستاد ، درحاليكه خواب غفلت بر امم گذشته همچنان حاكم بود و فتنههاى پى در پى دامن ايشان را فراگرفته بود . زمام زندگى آنها متشتّت و پراكنده ، آتش جنگ و ويرانى همواره در طول حيات و معيشتشان برقرار بود . نور هدايت و بصيرت در دنيا به تاريكى و ظلمت گرائيده بود و ديو سركش غرور و انانيّت بجاى عالم صفا و طهارت و انس و وحدت نشسته بود .
پيامبر اسلام زمانى به رسالت مبعوث گرديد كه ديگر اثرى از نشاط و طراوت و شادابى حيات و زندگى در مردم باقى نمانده بود ، و شجرهء زيباى زندگى از طراوت و درخشندگى افتاده ، و برگهاى سبز و خوشرنگ آن به دست باد مسموم خزان به زردى و ممات مبدّل شده بود و ديگر اميدى به شكوفائى اوراق و ازهار و گلهاى آن و به ثمر رسيدن ميوههاى معنويّت و رشد و تكامل اجتماعى وجود نداشت ، و آب حيات و مايه سعادت و رشد و پويائى از جامعه رخت بر بسته بود . ديگر از جايگاه نور و هدايت خبرى نبود و جامعه در جهل و تاريكى و بدور از توجّه به معنويات و سجاياى اخلاقى و ارزشهاى انسانى بسر مىبرد ، و سمبلها و نمودهاى رذالت و پستيها و صفات و ملكات قبيح جاى ارزشها و مقدّسات و تعاون و ودّ و وحدت را گرفته بود ، و با صورت زشت و كريه خود جامعه را بسوى خود مىكشانيد و به صورتى بسيار زشت و قبيح در چهرهء پويندگان و طالبين دنيا و لذّات آن خود را نشان مىداد .
نتيجه اين اوضاع و احوال و روى گردانى از ارزشها و ملكات انسانى فتنه و فساد و آشوب و بلوى ، و خوراك آن مردار بود ؛ ترس و وحشت بر همه مستولى ، و شمشير و خونريزى در همه جا حاكم بود .
پس اى بندگان خدا ! از آنچه بر گذشتگان شما از پدران و برادرانتان رفته است پند گيريد ! و ببينيد چسان نتيجه اعمال زشت و ناپسند آنها ، ايشان را در اين دنيا مشوّه و كريه نموده است و بجاى تعريف و مدح به زشتى و قدح از آنها ياد مىشود ؛ و در آن دنيا نيز بايد به رفتار و كردار خود جواب بدهند .
اسرار ملكوت (مقدمه شرح حديث عنوان بصرى از امام صادق ع) (فارسى) — صفحة 233
مساهمون: السيد محمد محسن الطهراني
ص٢٣٣