يكسان و همانند است . استعدادات و معدّات و اسباب و لوازم پذيرش و تسليم را خداى متعال در همه افراد قرار داده است ، و كسى نمىتواند مدّعى شود ميزان ادراك صحيح از مطلب در او كم ، و از اين جهت نسبت به پذيرش و يا عدم آن نزد خداوند حجّت و بيّنه دارد .
أميرالمؤمنين عليه السّلام با اين بيان حجّت را بر همه تمام نموده است ، و بروز و ظهور موازين راه و طريق را در همه ادوار و ازمنه براى طالبين آن روشن و واضح مىداند ، و كسى را ياراى انكار و عدم وضوح مبانى و طريق نيست ، و توفيق ادراك صحيح مطالب براى همهء افراد آماده مىباشد . و در مقابل ، نقاط ضعف و تمرّد و عصيان و غرور و سركشى نيز در همه افراد موجود مىباشد ؛ و هيچ فرقى بين افراد در امم گذشته و بين مردم حاضر از اين جهت وجود ندارد . حال بعضى بدنبال اتّباع و اطاعت از اوامر و تكاليف مُنزلهء من قِبل الله و جهت وصول به مواعيد و نتائج وغايات عبادات سعى خود را بر رعايت موازين و اصول مطروحه از جانب خداى متعال و اولياى برحقّ او قرار مىدهند و به سرمنزل مطلوب و جايگاه موعود « فِى مَقْعَدِ صِدْقٍ عِندَ مَلِيكٍ مُّقْتَدِرٍ »
[ 1 ] نزول مىنمايند ، و بعضى بواسطه متابعت و پيروى از نفس امّاره و توغّل در كثرات و دنياى فانى و زودگذر بدون توجّه به مآل و آينده و روز بازپسين و سؤال و جواب ، منغمر در لذّات و شهوات و خودكامگى بوده عمر گرانقدر و سرمايهء ارزشمند الهى خود را در خسران و بدبختى و ناكامى سپرى خواهند نمود ، و با دستى خالى و كولهبارى از معاصى و اوزار و وبالها رو بسوى دنياى آخرت و عرصهء حساب و كتاب مىآورند و حرمان و خسران ابدى را براى خود كسب مىنمايند ؛ و از اين جهت فرقى بين هيچ كس از افراد نمىباشد .
بيان اميرالمؤمنين عليه السّلام دربارهء علل اختلاف اقوال و افكار
أميرالمؤمنين عليه السّلام در پاسخ فردى كه سؤال نمود : به چه جهت
هامش
[ 1 ] - سوره القمر ( 54 ) آيه 55 .