را به دست صاحبش رساند ، اگر از كسى غيبت نموده يا تهمت زده و آن كس مطّلع شده حتماً از او رضايت طلبيد ، و اگر مطّلع نشده است ابداً به او اظهار نكند و حلال بودى نطلبد ، چون نفس اين اظهار موجب تأثّر و بدبينى آن طرف مىگردد و اين يك گناهى تازه خواهد بود ، بلكه براى او استغفار كند و در پشت سرش دعا كند و از خدا ارتقاء درجات و حسنات و تخفيف سيّئات را براى او بخواهد .
به هرحال چون حقوق ذوى الحقوق را سپرد هم جلوى سدّ معنوى نفوس آنها را گرفته و راه را براى خود باز نموده است ، و هم خداى خالق تمام مخلوقات را كه به همهء آنها نظر رحمت دارد از خود خشنود نموده است . بلكه بايد حيوانى را نرنجاند و دانهاى از دهان مورچهاى يا برگى از دهان ملخى نگيرد ، زيرا همهء اينها مخلوق ذات مقدّس او هستند و ابداً پروردگار رضايت ندارد نسبت به مورى ستم شود ، و چه بسا دعا را بواسطهء يك غفلت كوچك محجوب مىگرداند .
در حديث قدسى وارد است كه :
فَمِنكَ الدُّعاءُ و عَلَىَّ الإجابَة ، فَلا تَحتَجِبُ عَنِّى دَعوَة إلّا دَعوَة آكِلِ الحَرامِ . [ 1 ]
و از حضرت رسول الله روايت شده است كه :
حديث : مَن أحَبَّ أن يُستَجابَ دُعَاؤُهُ
مَن أحَبَّ أن يُستَجابَ دُعاؤُهُ فَليُطَيِّبْ مَطعَمَهُ و كَسبَهُ . [ 2 ]
و نيز از آن حضرت روايتست كه ، قال لمن قال له احبّ أن يستجاب دعائى :
طَهِّرْ مَأكَلَكَ و لا تُدخِلْ بَطنَكَ الحَرامَ ! [ 3 ]
و على بن أسباط از حضرت صادق عليه السّلام حديث مىكند كه :
هامش
1 - عدّة الداعى ، ص 128 : [ پس از تو است دعا كردن و بر من اجابت است . پس هيچ درخواستى از من ناديده گرفته نمىشود مگر درخواست كسى كه مال حرام مىخورد . مترجم ]
2 - همان مصدر : [ كسى كه مىخواهد دعايش مستجاب شود بايد طعام و كسب خود را حلال نمايد . مترجم ]
3 - همان مصدر : [ غذايت را طاهر نما و در شكم خود حرام داخل منما . مترجم ]