ميوه از درخت مشكلى ايجاد نمىگردد ، ميوهها رسيده و در دسترس واقعند . خطاب از جانب حضرت حق برسيد : به اين نعمتها متنعّم باشيد ! بخوريد و بياشاميد ! گوارا باد بر شما اين نعمتهاى بهشتى به پاس اجر و مزد آن چند روزهء موقّت دنيا كه با صدق قدم زديد و به امانتهاى خدا كه به شما سپرده بود تجاوز ننموده ، آنها را صحيحاً و سالماً به حضرت ربوبى برگردانيديد !
و امّا آن كسانى كه عقل خود را منكوب هواهاى خود نموده ، شهوات و نفس امّاره بر آنها مستولى شده است ، و در دائرهء خيالات و هواهاى نفسى و آرزوهاى باطل دور مىزنند تا بالأخره عمرشان به پايان رسيده و از نور معرفت در دلشان چيزى نتابيده ، آنهائى كه در راه كج افتاده و مسير خود را طولانى نموده ، خسته و فرسوده شده و قدمى جلو نيامدهاند ، آنهائى كه امانتهاى خدا را خيانت كرده ، از چشم و گوش و عقل و علم و قدرت و حيات بهره نبردهاند ، و آنها را در راه باطل و خيالات فاسد نمودهاند مورد تجلّيات جلال و قهر واقع مىشوند خدا را ملاقات مىكنند ولى با خشم و غضب ، و با لعن و طرد او مواجهند : وَ أَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتابَهُ بِشِمالِهِ فَيَقُولُ يا لَيْتَنى لَمْ أُوتَ كِتابِيَهْ ، وَ لَمْ أَدْرِ ما حِسابِيَهْ ، يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَة ، ما أَغْنى عَنِّى مالِيَهْ ، هَلَكَ عَنِّى سُلْطانِيَه . [ 1 ] فرياد مىدارند كه :
اى كاش اين نامهء عمل از طرف چپ كه كنايه از شقاوت و خذلان و جهنّم است به ما نمىرسيد اى كاش نامه عملى نداشتيم ! اى كاش از حساب خود
هامش
1 - سوره الحآقّة ( 69 ) آيه 25 إلى 29 : [ و امّا آن كسى كه نامهء عمل را از جانب چپ ( كه جانب شقاوت است ) به او داده شود ، پس مىگويد : اى كاش من چنين نامهء عملى را دريافت نمىكردم ؛ و من هرگز از حساب كردارم آگاه نمىشدم : اى كاش نابودى و نيستى مرا در كام خود مىبرد و مرا از چنگ اين غصّه و اندوه مىرهانيد ؛ اى واى كه آن مال و منال به درد من نخورد ؛ و مرا از چنين روزى در امان نداشت و بىنياز نكرد ؛ اى واى كه قدرت و سلطنت من نابود گشت و امروز دستى از من نگرفت . ]