قوم خود گفتند : " ما از شما و از آنچه به جاى خدا مىپرستيد ، بيزاريم . . . " " .
و امّت اسلام ، در اعلان برائت از مشركان ، به آن اسوه تاريخ پيامبران ، اقتدا كرده است . افزون بر اين ، با نگرشى دقيق در قرآن كريم ، به روشنى در مىيابيم كه برائت از مشركان ، يكى از دو رُكن اصلىِ توحيد است و همه پيامبران الهى ، موظّف بودند كه در كنار دعوت مردم به پرستش خداوند ، آنها را به دورى از قدرتهاى طاغوتى و بيزارى از مطلقِ شرك و مشرك ، دعوت نمايند :
"
وَ لَقَدْ بَعَثْنا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ
. « 1 »
و به تحقيق ، در هر امّتى پيامآورى بر انگيختيم كه [ به آنها بگويد ] : " خداوند را پرستش كنيد و از طاغوت ، دورى گزينيد " " .
طاغوت ، تنها بتهاى ساخته و پرداخته عصر جاهليت نيست ؛ بلكه روشنترين مصاديق آن ، همه قدرتهاى شركآميزى هستند كه جامعه را به سوى مقصدى جز مقصد پيامبران الهى ، دعوت مىكنند . امام صادق عليه السلام در اين باره و در توضيح كلمه " طاغوت " در آيه 17 از سوره زمر ، مىفرمايد :
مَن أطاعَ جَبّارا فَقَد عَبَدَهُ . « 2 »
هر كه از جبّارى فرمان بَرَد ، او را پرستيده است .
نكته مهمتر ، شناخت توطئهاى پيچيده است كه در تاريخ اسلام ، براى پنهان كردن روشنترين مصاديق طاغوت و شرك و مشرك ، رُخ داد تا جوامع اسلامى ، از اين ناحيه احساس خطر نكنند و برائت از مشركان ، به برائت از بتهاى عصر جاهليت اولى منحصر گردد . امام صادق عليه السلام در عصر خود ، از اين توطئه خطرناك ، پرده برداشته و با صراحتْ اعلام فرموده است :
هامش
( 1 ) نحل : آيه 36 . نيز ، ر . ك : زمر : آيه 17 ، نساء : آيه 36 .
( 2 ) مجمع البيان : ج 8 ص 770 ، تأويل الآيات الظاهرة : ج 2 ص 513 ح 5 .