اهداف برنامهريزى ، همّت مىگمارند ، « فَالْعَارِفُ بِزَمانِهِ لا تَهْجِمُ عَلَيْهِ النَّوائِبُ » ، فرد آگاه به زمان خود مورد هجوم مصائب قرار نمىگيرد .
ولى يك نظام اجتماعى براى آن كه سعادتمند گردد بايد اجتماعى را كه مىخواهد براى آن قوانينى وضع كند و سپس اين سنّت را بر قرار و بدقّت مشخّص كند .
6 - جامعه موجوديتى است كه واقعاً وجود دارد و مىتوان ويژگيهايى هر جامعهاى را از نظر ضعف وقوّت ، صحّت و مرض ، ذكاوت و حماقت ، شجاعت و ترس و ديگر صفات بشرى مشخّص ساخت .
مفهوم اين سخن جز آن نيست كه جامعه به عنوان يك مجموعه بر فرد فشار وارد مىآورد و خود نيز مجموعه فشارهاى افرادى است كه محدوده جامعه آنها را در بر مىگيرد . اين فشار گاهى تا سطح كيفر مادىرشد مىكند و همسطح حكومتمىگردد وگاهىبه كيفر اخلاقى بسنده مىكند و در اين صورت آن را « ارزش » مىناميم ، ولى به هر حال فشار خواه براى عقاب باشد و يا براى عتاب فرد را به ابزارى بىاراده تبديل نمىكند كه بهنداى هر دسته و گروهى پاسخ دهد بلكه :
اوّلًا - فرد مقدارى از فشار جمع را به ميزان مقاومت خود در برابر اين فشار كاهش مىدهد . براى مثال : هرگاه فشار به اندازهاى باشد كه هر فرد جامعه را ( كه فرضاً صد نفرند ) وادارد نيم ساعت دربارهء ارزشى سخن بگويد كه جامعه آن را ارج مىنهد و مقاومت فرد
مباحثى پيرامون معارف قرآن كريم (فارسى) — صفحة 162
مساهمون: آژير
ص١٦٢