حديث در ابعاد و زمينههاى گوناگون ، تا چه حد است . از اين رو ، تحقيق و تحليل اين متون ، فوقالعاده حايز اهميّت است .
در مورد اسباب بركت ، چند نكته قابل توجّهاند :
1 . پيوند عوامل مادّى و معنوى
در بررسىِ اسباب بركت از نگاه قرآن و حديث ، نخستين نكته مهمّى كه جلب توجّه مىكند ، اين است كه در متون اسلامى ، اسباب معنوى بركت ، در كنار اسباب مادّى آن ، قرار دارند . از يك سو ، روايات ما : پروا ، عبادت ، طهارت ، دعا ، نماز ، حج ، استغفار و مانند اينها را زمينههاى بركت و توسعه در زندگى معرّفى مىكنند و از سوى ديگر ، دامدارى ، كشاورزى ، تجارت و كار را پشتوانه و مايه بركت و توسعه مىدانند .
آنچه از همجوارى اين دو دسته از اسباب برمىآيد ، اين است كه در جهانبينى اسلامى ، اعتقاد به تأثير معنويّت در خير و بركت و توسعه و شكوفايى مادّى ، به معناى نفىِ اسباب مادّى يا كمرنگ كردن نقش آنها در توسعه نيست ؛ بلكه بدين معناست كه اسلام ، علاوه بر اسباب مادّىِ شناختهشده براى توسعه ، اسباب ناشناخته و نامرئى ديگرى را هم مؤثّر مىداند و معتقد است كه باورهاى صحيح دينى ، اخلاق شايسته ، و اعمال نيكو نيز در شكوفايى و توسعه اقتصادى جامعه ، نقش دارند .
قرآن كريم در اين باره تصريح مىكند كه :
" وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ .
« 1 »
اگر اهل آبادىها ايمان آورده بودند و پروا مىورزيدند ، بركتهايى را از آسمان و زمين بر آنان مىگشاديم " .
هامش
( 1 ) . اعراف : آيه 96 .