پژوهشى درباره حديث " خوشبخت ، در رحم مادرش خوشبخت است "
از ظاهر اين حديث ، چنين برداشت مىشود كه خوشبختى و بدبختى ، مادرزادىاند و سعادت و شقاوت انسانها ، پيش از آن كه متولّد شوند ، مشخّص است . به سخن ديگر ، هر كسى در شكم مادرْ سعادتمند باشد ، زندگى او پس از تولّد نيز توأم با خوشبختى است و اگر در شكم مادرْ بدبخت رقم خورده باشد ، پس از تولّد نيز بدبخت خواهد بود .
بنا بر اين برداشت ، اين سؤال ، مطرح مىشود كه : آيا اين حديث ، بر مجبور بودن انسانها در پيمودن راه سعادت و شقاوت ، دلالت ندارد ؟
پيش از پاسخگويى به اين سؤال ، توجّه به اين نكته ضرورى است كه اعتقاد به جبر چنان كه پيش از اين به تفصيل توضيح داديم به معناى انكار علم حضورى انسان به اختيار و آزادى خويش و نيز به معناى انتساب ظلم و فعل قبيح به خداوند متعال است و در صورت جبرى بودن افعال انسان ، دين و شريعت و ارزشهاى اخلاقى بىمعنا خواهند بود . بر اساس اين نكته مسلّم و ترديدناپذير ، قضا و قدر الهى و از جمله تقدير خوشبختى و بدبختى انسان ، حتما بايد به گونهاى تفسير شود كه به مجبور بودن انسان در انتخاب راه زندگى نينجامد .
با عنايت به اين نكته ، مىتوان گفت كه اين حديث ، به يكى از معانى زير ، اشاره دارد :