ظرافت به انجام رساند و آن را به سمت و سوى خودش راهنمايى كرد و از قلمرو جايگاهش تجاوز ننمود و از رسيدن به مقصدش كوتاهى نكرد و دستور به تحققش ، بر اراده او ، سخت نيامد .
ابن ابى الحديد ، در تبيين اين جملات مىگويد :
مقصود امام عليه السلام اين است كه : خداوند متعال ، اشيايى را كه آفريد ، مقدّر نمود و بر حسب تقدير ، آفرينش آنها را استوار كرد و تدبير آنها را با ظرافت انجام داد ؛ يعنى آنها را ظريف ساخت و كارها را به سوى مقصدشان و حدود مقدّرشان ، رهنمون گرديد . باز را براى شكار ، اسب را براى سوارى و راندن ، شمشير را براى بريدن و قلم را بر نوشتن و فلك را براى چرخيدن و امثال اينها آفريد . اين سخن امام عليه السلام اشاره به گفته پيامبر صلى اللّه عليه و آله دارد كه فرمود : " قُل كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِما خُلِقَ لَهُ ؛ همه مُهيّاى چيزى هستند كه براى آن آفريده شدهاند " . اين آفريدهها ، از حدود جايگاههايى كه براى آنها مقصد قرار داده شدهاند ، فراتر نمىروند . « 1 »
انسان نيز مانند همه آفريدههاى خداوند ، نمىتواند از قلمرو مقدّرات الهى خارج شود . تنها تفاوت انسان با ساير آفريدهها اين است كه در تعيين سرنوشت خود ، در محدوده مقدّرات الهى ، آزاد است و هر سرنوشتى را انتخاب كرد ، نظام آفرينش ، ابزار رسيدن به آن را برايش فراهم خواهد ساخت :
" كُلًّا نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ وَ ما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ مَحْظُوراً
؛ « 2 » اينان را و آنان را از عطاى پروردگارت مدد مىبخشيم و عطاى پروردگارت [ از كسى ] دريغ نشده است " .
هامش
( 1 ) شرح نهج البلاغة : ج 6 ص 417 .
( 2 ) اسراء : آيه 20 .