بيمارى « 1 » وخطرناكترين دشمن « 2 » است وشخص جاهل ، بدترينِ جنبندهها ، بلكه مردهاى در ميان زندگان است . « 3 »
براي فهم درست آيات واحاديثى كه درباره مذمّت جهل وجاهل وعلائم واحكام آن ، ودر يك كلمه ، ضرورتِ " جهلزدايى " وارد شده ، نخستين مسئله اين است كه : جهل چيست ؟ وآيا از منظر اسلام ، مطلق جهل ، مذموم وخطرناك است ، يا معناى خاصّى از آن ؟ ودر صورت دوم ، آن معناى خاص كدام است ؟
به عبارت ديگر ، بايد فهميد كه : كدام جهل ، ريشه همه شرور است ؟ كدام جهل ، بزرگترين مصيبت است ؟ كدام جهل ، بدترين وزيانبارترينِ دردها است ؟ كدام جهل ، شديدترين فقر است ؟ كدام جهل ، خطرناكترين دشمن است ؟ وكدام جاهل به فرموده قرآن كريم ، " شرّ الدّواب ( بدترين جنبنده ) " است وبه گفته امام علي عليه السلام ، مردهاى در ميان زندگان است .
معاني واژه " جهل "
به طور كلّى ، براي جهلِ مذموم ، چهار معنا متصوّر است :
اوّل . همه گونه ناداني ، دوم . ناداني نسبت به علوم ومعارف مفيد وسازنده ، سوم . ناداني نسبت به ضرورىترين معارف مورد نياز انسان ، چهارم . نيرويى در مقابل خِرد .
هامش
( 1 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش سوم : ناداني / فصل يكم : پرهيزدادن از ناداني / ناگوارترين بيمارى .
( 2 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / بخش سوم : ناداني / فصل يكم : پرهيزدادن از ناداني / زيانبارترين دشمن .
( 3 ) ر . ك : دانشنامه عقايد اسلامى : معرفتشناسى / ح 922 .