امويان و حكومت ايشان
خاندان اموى از سال چهلم هجرى ، سال شهادت على عليه السّلام ، كه بحسب طرح اين اوراق ، آخرين سال عهد صحابه قرار داده شده ، زمام كار حكومت را بدست آوردهاند و تا سال يك صد و سى و دو ، كه نخستين خليفه عباسى ابو العباس سفّاح به روى كار آمده و در آن سال با وى به خلافت بيعت شده ، چند تن ( 14 نفر ) از ايشان زمامدارى را عهده دار شدهاند كه معاوية بن ابى سفيان نخستين ايشان و مروان بن محمد بن مروان حكم آخرين آنان است .
در دورهء اين خاندان بر روى هم از جانب ايشان بشئون دينى و احكام فقهى و ترويج فقيهان حقيقى عنايت و توجّهى نبوده و بطور كلَّى دستگاه امارت و حكومت اموى از لحاظ توجه بدين و احكام آن با دورهء خلفاء پيش و هم با دورهء فرمانروايان بعد ( عباسيان ) بسيار فرق داشته . و در چهل پنجاه سال آغاز اين دوره ، كه از معاويه شروع و به مرگ عبد الملك مروان ، در سال هشتاد و شش ( 86 ) پايان يافته اوضاع و احوال دستگاه امارت و حكومت نسبت بعهد صحابه به كلى تغيير پيدا كرده است .
در آغاز تأسيس سلطنت و تشكيل دولت ، به تحصيل نفوذ و اعمال قدرت و تحكيم مبانى حكومت و هم به تغيير عادات و افكار و عقايد و آراء مردم نيازى زيادتر مىبوده و معاويه كه اين جهات را بسيار آگاه و مواظب و مراقب بوده در توجيه آنها بسوى هدف خويش كوتاه نيامده بلكه بيش از آن چه ضرورى مىنموده در اين راه پيش رفته و در اين باره كار كرده است .
چون على ، عليه السّلام ، در ماه رمضان از سال چهلم به شهادت رسيده عالم
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 93
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٩٣