دوره نخست اين عهد از زمانى شروع مىشود كه حكومت بنى اميه به فرمانروايى معاوية بن ابو سفيان بر كشورهاى اسلامى ، به نام خلافت ، آغاز شده و در زمانى پايان مىيابد كه حكومت عباسيان آغاز شده و مواجه است با زمان سلطنت دومين خليفهء عباسى ، منصور دوانيقى .
دورهء دوم اين عهد از زمان دومين خليفهء عباسى شروع مىشود و تا زمان حكومت و سلطنت يا خلافت ابو العباس احمد بن متوكل ( پانزدهمين خليفهء عباسى ) ملقب به المعتمد للَّه ( 256 - 279 ) ادامه مىيابد .
پس براى روشن شدن وضع دورهء نخست از نخستين بخش از عهد دوم ، بايد نخست از خاندان اموى بويژه از بنيانگذار حكومت ايشان ، معاوية بن ابو سفيان ، كه به زمان پيغمبر ( ص ) و زمان خلفاء راشدين نزديكتر بوده و بحسب قاعده بايستى به جهات دينى و شئون آن بيشتر توجه مىداشت و احكام دين را زيادتر رعايت مىكرد و در بسط و توسعه و حفظ و حراست مبانى و معانى اسلام كوشاتر مىبود سخن به ميان مىآيد و چگونگى اوضاع و احوال آن زمان روشن مىگردد و از آن پس وضع فقه و فقاهت در آن عصر و هم تفقّه فقيهان و احوال پرچمداران و باحثان از احكام و مسائل مورد فحص و بحث قرار مىگيرد و تا حد ميسور و مقدور كوشش در درستى گفتار به كار مىرود و با لله الاستعانة و عليه التّكلان و منه التوفيق و له الامتنان .
ادوار فقه ( فارسي ) — صفحة 91
مساهمون: محمود الشهابي الخراساني
ص٩١