نَذِيراً »
« 1 » طبق اين آيه ، پيامبر بيمدهندهء جهانيان است ؛ اما اين نفى نمىكند كه وى بشارتدهندهء آنان نيز هست .
ثانيا ، اگر وظيفهء سنت صرفا منحصر در تبيين قرآن بود ، صحيح نبود كه سنت مستقلا به تشريع احكام ايجاب و تحريم بپردازد ؛ و اما به اجماع امت ، سنت مستقلا چنين احكامى را تشريع كرده است ، مانند تحريم خوردن گوشت هر پرندهء داراى ناخن و هر حيوان وحشى داراى دندان نيش . « 2 » و مانند ممنوع بودن نبى از برجاى گذاردن ارث ، در اين حديث : « نحن معاشر الأنبياء لا نورث . ما تركناه صدقة » . « 3 »
ثالثا ، خود سنت تصريح مىكند كه مستقلا به تشريع و وضع احكام مىپردازد .
عرباض بن ساريه از رسول خدا ( ص ) نقل مىكند كه ايشان برخاست و فرمود :
أ يحسب أحدكم متكئا على اريكته يظن أن اللّه لم يحرم شيئا إلا ما فى هذا القرآن ؟ ألا إنى قد أمرت و وعظت و نهيت عن أشياء إنها لمثل القرآن أو اكثر . و إن اللّه لم يحل لكم أن تدخلوا بيوت أهل الكتاب إلا بإذن ، و لا ضرب نساءهم ، و لا أكل ثمارهم إلا إذا أعطوكم الذى فرض عليهم . « 4 »
رابعا ، بر فرض اينكه آيه مذكور دلالت بر حصر كند ، مراد از بيان در اين آيه تبليغ است نه شرح . و حضرت رسول همهء آنچه خداوند به سوى مردم نازل فرمود ابلاغ كرد ؛ و اين منافات با آن ندارد كه او بنا به خواست خداوند چيزى را با سنت نسخ كند .
هامش
( 1 ) . « بزرگ و بزرگوار است آن [ خداى ] كه اين فرقان را بر بندهء خويش فروفرستاد تا جهانيان را بيمكننده باشد . » ( فرقان : 1 )
( 2 ) . صحيح مسلم ، كتاب الصيد ، باب 3 : ج 15 و 16 ؛ سنن ابو داود ، كتاب الأطعمة ، باب النهى عن اكل السباع ؛ سنن الترمذى ، كتاب الأطعمة ، باب 3 : 1479 - 1477 ؛ سنن النسائي ، كتاب الصيد و الذبائح ؛ ح 4036 - 4034 ؛ سنن ابن ماجة ، كتاب الصيد ، باب 13 : ح 2234 - 2232 .
( 3 ) . « ما ، گروه پيامبران ، ميراث نمىگذاريم . آنچه از ما بازماند صدقه است . » صحيح البخارى ، كتاب فضائل أصحاب النبى باب مناقب قرابة رسول اللّه و كتاب الفرائض ، باب 2 ، صحيح مسلم ، كتاب الجهاد ، باب 49 :
ح 51 و 52 و 54 و 56 ؛ سنن ابو داود ، كتاب الإمارة ، باب فى صفا يا رسول اللّه من الأموال ؛ سنن النسائي ، كتاب الفىء ؛ ح 3868 .
( 4 ) . « آيا يكى از شما كه بر تخت خود تكيه مىدهد گمان دارد كه خداوند چيزى را جز در اين قرآن حرام نساخته است ؟ بدانيد كه من همانند قرآن و بلكه بيش از آن دربارهء امور دستور دادم و موعظه و نهى كردم .
خداوند بر شما حلال نكرد كه وارد منازل اهل كتاب شويد مگر با اجازه . و حلال نكرد كه زنان ايشان را بزنيد و حاصل كار ايشان را بخوريد مگر آنچه بر ايشان واجب ساخته بود به شما بدهند » . سنن ابو داود ، كتاب الخراج و الإمارة و الفىء ، باب تعشير أهل الذمة إذا اختلفوا بالتجارات ، ح 3050