روى خلف و خلّاد الذى * رواه سليم متقنا و محصّلا « 1 »
6 . نافع
ابو رويم نافع بن عبد الرحمن بن ابو نعيم مدنى . قرائت را از ابو جعفر قارى و هفتاد تن از تابعان فراگرفت . آنان نيز از عبد اللّه بن عباس و ابو هريره و آنها از ابىّ بن كعب و از رسول خدا ( ص ) فراگرفته بودند . در مدينهء منوره زعامت در قرائت قرآن به دو رسيده بود . در سال 169 ه . ق درگذشت . از جمله كسانى كه به روايت از او شهرت يافتهاند قالون و ورش هستند .
ابو موسى عيسى بن ميناى نحوى . به دليل زيبايى قرائتش « قالون » لقب گرفته است ، زيرا قالون به معناى برتر و والاتر است « 2 » . وى قرآن را بر نافع قرائت كرد و در قرائت وى تبحرى تمام يافت . گفته است : بارها قرآن را بر نافع خواندم و آن را به قرائت او نوشتم . به سال 220 ه . ق درگذشت .
ابو سعيد ، عثمان بن سعيد مصرى . به دليل شدت سفيدى به « ورش » ملقب گشت . « 3 » در اواخر سال 155 ه . ق به مدينه سفر كرد ، و قرآن را بر نافع خواند . سپس به مصر بازگشت و مقام استادى در قرائت قرآن به وى رسيد . ورش صوتى زيبا و قرائتى بس نيكو داشت . وفاتش در سال 197 ه . ق اتفاق افتاد . صاحب شاطبيه دربارهء نافع و راويان او چنين سروده است :
فأما الكريم السّر فى الطّيب « 4 » نافع * فذاك الذى اختار المدينه منزلا
هامش
( 1 ) . « و حمزه بس خدا ترس پاكدامن / و امام پايدار و قارى قرآن بود . از او روايت كردند خلف و خلاد آنچه را / سليم استوار و آشكار روايت كرد » .
( 2 ) . قالون واژهاى رومى و به معناى عالى است . ابن جزرى مىگويد روميان آن را كالون تلفظ مىكنند - النشر ، ج 1 : 112 .
( 3 ) . در اصل به چيزى كه از شير ساخته مىشود ورش مىگويند . شىء در سفيدى بدان مثل زده مىشود . - قاموس المحيط .
( 4 ) . صاحب شاطبيه در اين مصراع به سخنى كه از نافع روايت شده اشاره دارد . او در خواب ديده بود كه پيامبر ( ص ) قرآن را بر دهان او قرائت مىكند و به همين سبب از آن پس هرگاه سخن مىگفت از دهانش بوى مشك به مشام مىرسيد .