تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مناهل العرفان في علوم القرآن (فارسى) — صفحة 177

مساهمون:

ص١٧٧
در اين باره نقل كرديم توجه كنيد . پيامبر ( ص ) مىفرمايد : « اقرأنى جبريل على حرف فراجعته فلم أزل استزيده و يزيدنى حتى بلغ سبعة أحرف » همچنين در حديث ابو بكره آمده است كه پيامبر ( ص ) فرمود : « پس به ميكائيل نظر كردم . او خاموش ماند . و من دانستم كه تعداد حرف‌ها پايان يافته است . » « 1 » علاوه بر اين ، گرچه دفعاتى كه در احاديث ديگر ذكر شده صراحتا شش بار نيست ، در اين حديث لفظ هفت بار آمده است . پس ، از مجموع روايات نقل‌شده به دست مىآيد كه لفظ هفت همان عدد حقيقى ميان شش و هشت است . شاهد سوم : هركس قرآن را بر يكى از حرف‌هاى مذكور - هر حرفى كه باشد - تلاوت كند ، صحيح خوانده است . فرمودهء پيامبر ( ص ) در احاديث يادشده اين نظر را تأييد مىكند آنجا كه مىفرمايد : « پس به هر حرفى كه بخوانند صحيح خوانده‌اند . » و يا براى دو قرائت مختلف فرمود : « اصبت » ( صحيح خواندى ) و يا در روايت ابن مسعود فرمود : « هر دو نفر شما نيكو مىخوانيد . » و يا در حديث عمرو بن عاص فرمود : « به هريك از حرف‌ها بخوانيد صحيح خوانده‌ايد » يا عدم موافقت پيامبر ( ص ) با عمر و ابىّ و ابن مسعود و عمرو عاص در اختلاف آنان با افراد ديگر بر سر قرائت قرآن ، چنان‌كه در احاديث گذشته ذكر شد خود دليل ديگرى بر صحت اين مدعاست . همچنين دست زدن بر سينه ابى آن زمان كه پذيرش اختلاف قرائات بر وى گران آمد . بدون شك همهء اين موارد نشانگر برحذر داشتن مسلمانان از مخالفت با هريك از حروف هفت‌گانه است . شاهد چهارم : كليه اين قرائات با اختلافات ميان آنها كلام خدا و نازل‌شده از جانب اوست و به وسيلهء پيامبر ( ص ) به ديگران القاء شده و ربطى به بشر ندارد . دليل اين مدعا احاديث سابق است كه نشان مىدهد صحابه در قرائت خود به پيامبر ( ص ) مراجعه و نحوه
هامش
( 1 ) . مؤلف محترم در موارد ديگر از جمله صفحه 165 نيز به قسمت‌هاى مختلفى از حديث ابو بكرة استناد كرده است . متن كامل حديث به نقل از كتاب مختصر فى شواذ القرآن ، ابن خالويه ، صفحه 156 چنين است ، « جاء جبرئيل إلى النبى فقال اقرأ على حرف . و قال ميكاييل استزده فقال على حرفين . فقال ميكائيل استزده ، حتى بلغ إلى سبعة أحرف . فقال اقرأ فكل شاف و كاف إلا أن تخلط آية رحمة به آية عذاب او آية عذاب به آيد رحمة نحو هلمّ ، تعالى ، اقبل ، اذهب ، اسرع ، عجل . » طبرى نيز در تفسير خود ، جزء 1 ، ص 17 ، حديث ابو بكره را همين‌گونه نقل كرده است . در مسند حنبل ، جلد 5 صفحات 41 و 51 و كنزل العمال ، جلد 2 صص 50 و 51 نيز حديث مذكور بدون عبارت « فنظرت الى ميكائيل فسكت فعلمت انه قد انتهيت العدّة . » نقل شده است مؤلف اين حديث را با عبارت مذكور از كتاب اتقان سيوطى ، نوع 16 : 131 ، نقل كرده ، اما سيوطى نيز مأخذ آن را ذكر نكرده است .