موسى الرضا - عليه السلام - سؤال نمود كه بهشت و دوزخ آيا اكنون موجود هستند ؟
فرمود كه بلى و به درستى كه حضرت رسول - صلى اللّه عليه و آله - داخل بهشت شدند و جهنّم را مشاهده فرمودند در شب معراج .
ابو الصلت عرض نمود كه جمعى مىگويند كه حق تعالى مقدّر فرموده است كه موجود سازد بهشت و دوزخ را و هنوز خلق نفرموده است .
حضرت فرمود كه جمعى كه اين سخن را مىگويند از ما نيستند و ما از ايشان نيستيم و كسى كه انكار خلق بهشت و دوزخ كند تكذيب پيغمبر كرده است و تكذيب ما كرده است ، و هيچ بهره از ولايت ما ندارد و هميشه در آتش جهنّم خواهد بود . و بعد از آن حضرت استدلال به آيات و احاديث فرمودند كه دلالت بر خلق آنها مىكند « 44 » .
و به سند معتبر از محمّد بن مسلم منقول است كه حضرت امام محمد باقر - عليه السّلام - فرمود كه و الله كه بهشت خالى نيست از ارواح مؤمنان از روزى كه خدا آن را خلق فرموده است « 45 » .
آيات و اخبارى كه دلالت بر اين مطلب كند بسيار است ، و بايد كه اعتقاد داشت كه كفّار مخلّدند در عذاب جهنّم ، و عذاب از ايشان هرگز بر طرف نمىشود . و نواصب و غير ايشان از فرقهاى باطل كه مخالف شيعه اثنا عشرىاند هر يك كه در مذهب خود متعصّب و راسخاند و عقل ايشان كامل است و حجّت بر ايشان تمام شده است ايشان نيز در جهنّم مخلّد خواهند بود و اگر عقل ايشان ضعيف باشد و در مذهب باطل خود راسخ نباشند و محبّت اهل بيت - عليهم السلام - داشته باشند ، مثل زنان و جمعى كه ضعيف العقلاند و چندان تميز ميان حق و باطل نمىتوانند كرد حال ايشان موقوف است به امر الهى ، و ممكن است كه حق تعالى به فضل خود ايشان را از جهنّم نجات دهد و فسّاق و صاحبان گناهان كبيره از شيعيان اثنا عشرى ايشان مستحق رحمت و شفاعت هستند ، و ممكن است كه حق تعالى به فضل كامل خود ايشان را بيامرزد و جهنّم نبرد ، و اگر به جهنّم روند البته مخلّد نخواهند بود و نجات مىيابند و
هامش
( 44 ) . بحار الانوار 8 / 119 ، ح 6 و 283 ح 8 .
( 45 ) . بحار الانوار 8 / 284 ، ح 10 .