گويند ؛ زيرا كه در ميان درزها « 1 » پنهان مىشود .
قَزّ : به فتح وتشديد زاء ، معرّب كَژ به فتح وزاء فارسي مخفف « 2 » در آخر به معنى ابريشم خام واز اين مأخوذ است كژاكند يعنى جامهاى كه به كژ آكنده كنند براي روز جنگ . وهمچنين كژين به معنى كجيم كه عوام كيجم گويند .
جربز وقربز « 3 » : معرّب كربز واين اختلاف بنا بر آن است كه بعضي كربز به كاف فارسي وبعضي به كاف تازى گفتهاند معرّب أول جربز ومعرّب ثاني قربز « 4 » وعربان از لفظ جربز مصدر وفعل اخذ كنند ، يقال جَربَزَ يجربز جربزة ، چون هَندَسَ يهندس هندسة .
دِهليز : به كسر ، معرّب دَهليز به فتح .
جِلَّوز : به كسر جيم وتشديد لام مفتوح ، معرّب كلوز يعنى فندق .
جِلغَوز : به وزن فردوس ، معرّب چِلغوزه به كسر جيم پارسى « 5 » وواو مجهول وآن درخت صنوبر كبار است وبه واسطهء بسيارى غوزه آن را چلغوزه گويند « 6 » .
جوز : معرّب گوز .
شونيز : معرّب شنيز « 7 » يا شينز « 8 » هر دو به شين معجمه يا مهمله به معنى سياه دانه .
جِلواز : به كسر ، معرّب جَلويز به فتح ، به معنى پياده كوتوال .
هِنداز : به كسر ، معرّب اندازه وبعد از تعريب از آن مصدر واسما اخذ كردهاند « 9 » چون هندزه ومهندز . وچون در كلام عرب بعد از « 10 » دال زاء نمىآيد ، از اين جهت زاء هندزه ومهندز را « 11 » به سين بدل كردهاند چنانچه « 12 » مشهور وبر زبانها مذكور است .
قفيز : معرّب كفيز .
قهندز : معرّب كهندژ وهمچنين قندز معرّب آن است يا مخفف قهندز .
هامش
( 1 ) . أصل : - ها .
( 2 ) . م : مخفف فارسي .
( 3 ) . أصل : قربز .
( 4 ) . م : قريز .
( 5 ) . م : فارسي .
( 6 ) . م : + / وبر ثمر اطلاق يافته چنانچه مشهور است .
( 7 ) . م : شينز .
( 8 ) . م : شنز .
( 9 ) . م : كنند .
( 10 ) . م : - / از .
( 11 ) . م : - / را .
( 12 ) . م : كردند چنان كه .