الحمد للَّهرب العالمين ، والصلاة والسلام على سيد المرسلين وآله الطاهرين وصحبه الكاملين .
و « 1 » بعد : چون ألفاظ معرّب در قرآن وحديث وكلام أكابر واقع است وشرح وضبط آن در هيچ كتابي به استيفا واستقصا به نظر نيامد ، بنا بر آن به قدر مقدور تتبع وتفحص نموده ، در اين رساله جمع كرد ، مشتمل بر مقدمه وچند باب . ومعتبر در عنوان أبواب حرف آخر كرده شد ؛ چه تعريب در آخر كلمات بسيار واقع است « 2 » چنان كه مبين مىشود . « 3 »
مقدمه در تعريف « 4 » « 5 »
تعريب ، استعمال كردن لفظ غير عربى است در كلام عرب وجارى كردن احكام لفظ عربى بر آن از تنوين ولام تعريف ومانند آن . پس اگر مانند آن لفظ در وزن وحروف در كلام عرب آمده باشد ، بعينه نقل كنند واحكام عربيت از تنوين ولام تعريف وغير آن بر آن جارى كنند ، چون لفظ « نرد » و « بخت » ومانند آن « 6 » نادرست .
وگاهى حرفى از آن « 7 » بدل كنند به حرفى كه « 8 » در آن لغت نيامده تا دلالت كند كه از آن لغت برآمده ودر لغت عرب داخل شده واگر بر آن وزن وحروف در كلام عرب نيامده باشد ، آن را تغيير دهند . وتغيير يا به تبديل « 9 » حركت وسكون است فقط ، يا به تبديل حرف ، يا به اسقاط ، يا به زيادت ، يا به تشديد وتخفيف ، يا به تقليب حرفى
هامش
( 1 ) . م : اما .
( 2 ) . م : شده .
( 3 ) . م : شود .
( 4 ) . م : + / تعريب .
( 5 ) . م : + / بدانكه .
( 6 ) . م : + / واين .
( 7 ) . أصل : از آن .
( 8 ) . أصل : - كه .
( 9 ) . أصل : تبديل .