وسماواتاند ؛ كما قيل :
پادشاه سايهء خدا باشد * سايه با ذات آشنا باشد « 1 »
پس مناسب أحوال اين طبقهء عليّه اين است كه متخلق به اخلاق رب البرية گرديده لا سيّما صفت حميدهء عدالت وخصلت ستودهء نصفت كه از براي اين طايفه بهتر از هر خصلتى ونيكوتر از هر سجيتى است به مقتضاى
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالْإِحْسانِ »
. « 2 » شايسته است كه سلاطين ، زبان عدل واحسان را بالنسبة به بندگان ايزد منّان مرعى داشته ، مهما أمكن به داد هر مظلومى رسيده باشند ؛ چنانچه مناسب حال اولياى دولت خاقان وامناى حضرت سلطان ، آن است كه نظر به مضمون :
النّاسُ عَلى دِينِ مُلُوكِهِم « 3 »
همين شيوهء حميده را طريقهء پسنديدهء خود قرار داده ، در تمشيت مهامّ أمور أنام وترغيب وتحريص پادشاه اسلام بر پاس خاطر فقراى گمنام كوتاهى نفرمايند .
بيت
هر كه شاه آن كند كه أو گويد * حيف باشد كه جز نكو گويد « 4 »
وخود نيز قسمي با خلق سلوك نمايند كه مردمان - في آناء الليالي وأطراف النهار - به دعا گويى پادشاه معدلت ، قيام واقدام نموده ، ذكر جميل ونام جليل كه در حقيقت به منزلهء حيات است از وى در صفحهء روزگار باقي بماند « 5 » چنان كه گفته است :
نام نيكى گر بماند ز آدمي * به كز أو ماند سراسر « 6 » زرنگار « 7 »
هامش
( 1 ) . در روايتي از امام موسى بن جعفر عليهما السلام چنين نقل شده : . . وإن السلطان العادل بمنزلة الوالد الرحيم ، فأحبّوا له ما تحبون لأنفسكم ، واكرهوا له ما تكرهون لأنفسكم . ر . ك : بحارالأنوار ، ج 75 ، ص 369 ، باب 82 ، ح 2 به نقل از الأمالي .
( 2 ) . سورهء نحل ، آيهء 90 .
( 3 ) . مضمون فوق ، مجرَّب ومشهور مىباشد ، وحديث نيست .
( 4 ) . گلستان سعدى .
( 5 ) . مخطوط : نماند .
( 6 ) . در نسخهء ما چنين آمده ، ولى رايج بر زبانها : « سراى » به جاى « سراسر » است .
( 7 ) . گلستان سعدى .