كتاب منتقى الجُمان في الأحاديث الصحاح والحسان ، تأليف حسن بن زينالدين شهيد ثاني ( م 1011 ق ) ، مشهورترين تأليف از نوع أخير است .
صاحب الذريعة ، كار وى را دنباله روى از علّامهء حلّى مىداند .
« 1 » دو كتاب الدرّ والمرجان في الأحاديث الصحاح والحسان « 2 » والنهج الوضاح في الأحاديث الصحاح ، « 3 » در فهرستها از تأليفات علّامهء حلّى به شمار آمده ؛ امّا اثرى از آنها در دست نيست واصلًا بعيد است كه علّامه ، چنين كتابهايى تأليف كرده باشد ، واحتمالًا در نظر داشته كه تأليف كند .
كار ديگرى كه در اين زمينه صورت پذيرفته واز منتقى الجُمان الهام گرفته ، ولى از نظر كمّى وكيفى با آن تفاوت بسيار دارد ، كتاب جوامع الكلام است . متأسفانه اين اثر ، همچنان در زواياى گنجينههاى خطّى باقي مانده وپژوهشگران ، چشمانتظار نشر وچاپ وبهرهبردارى از آن هستند . اميد است كه با همّت بزرگان ، اين نقيصه بر طرف گردد . موضوع اين مقال ، معرّفى اين اثر گران قدر است .
مؤلّف
نويسندهء اين كتاب ، محمّد بن شرف الدين علي بن نعمة اللَّه بن حبيب اللَّه بن نصر اللَّه حسينى موسوى ، مشهور به « سيّد ميرزا جزايرى » است . وى از دانشمندان ومحدّثان قرن يازدهم واز مشايخ روايت حديث بزرگانىچون علامهء مجلسي ، شيخ حرّ عاملي وسيّد نعمة اللَّه جزايرى است . أو مدّت مديدى در حيدرآباد ، در محضر محمّد بن خاتون عاملي بوده وكسب فيض نموده است . با اينكه صاحبان تراجم از وى به بزرگى ياد كردهاند ؛ امّا هيچ شرح وتفصيلي از زندگى ، تاريخ تولّد ووفات وى
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 23 ، ص 5 .
( 2 ) . همان ، ج 8 ، ص 87 .
( 3 ) . همان ، ج 24 ، ص 427 .