با مقايسهء دو نسخهء موجود از أربعين وكتاب اليقين ، چند مطلب به دست مىآيد :
1 . ابن طاووس در اليقين ، در طي سيزده باب ( كه هر باب شامل يك حديث است ) از أربعين ابن أبي الفوارس ، روايت مىآورد كه به ترتيبْ عبارتاند از : بابهاى 87 تا 94 وبابهاى 143 تا 147 ؛ ولى پنج حديث دستهء دوم ، تكرار پنج حديث از هشت حديثِ دستهء اوّل است .
2 . تمام يا بيشتر احاديثْ ، در أصل كتاب ، داراى سند مفصّل براي هر حديث بوده كه مؤلف أربعين در آن ، هر راوي را با القابى نام بردهاست . در اوّلِ أحاديث ، تاريخ ومكان اخذ حديث توسط مؤلف از مشايخ نيز موجود بوده ؛ ولى ناسخان كتاب أربعين ، جهت رعايت اختصار ، ألقاب رواة را نياوردهاند ودر بسيارى از موارد ، حتّى كلمه « عن » را كه بين اسم دو راوي ذكر مىشود ، حذف كردهاند ودر بعضي از روايات ، نام تعدادى از رواة را از سلسلهء سند ، انداختهاند ودر بعضي از روايات ، به ذكر نام ابتداى سند ( كه از مشايخ روايت مؤلف بوده ) وذكر نام انتهاى سند ( كه از معصوم نقل مىكند ) ، اكتفا كردهاند وبه جاى نام رواة حذف شده ، از عباراتى نظير « يرفعه عن جماعة من الصادقين » استفاده نمودهاند .
اين كه ابن طاووس ، تنها چند حديث از أربعين ابن أبي الفوارس را آورده ، بدين جهت بوده كه وى در قسمت اوّل كتاب اليقين ( باب 1 - 177 ) ، احاديثى را جمعآورى نموده كه در آنها ، حضرت علي عليه السلام با لقب « أمير المؤمنين » مورد خطاب واقع شدهاست .
ميراث حديث شيعه — صفحة 78
مساهمون: مهدى مهريزى
ص٧٨