اين باب تأليف كرده « كتاب الإجازات لكشف طرق المفازات فيما يحصى من الإجازات » نهاده ؛ واينگونه كتب در بسط واختصار ، بر حسب تفاوت مؤلّفانشان در اطّلاع وطولِ باع وديگر غايات ، متفاوت هستند » .
شايان ذكرست كه شيخ - طاب ثراه - كثيرى از إجازات شيعه را پس از همين مطلب در الذريعة ياد كرده است ؛ شمارهء اين إجازات مذكور را آقاى علينقى منزوى « پيرامن هشتصد » نوشته است وگفته : « آشكار است كه اين شمارهء 4 يكصدم همهء [ آن ] اجازه ها كه در ميان دانشمندان داد وستد شده نمىباشد » .
شيوهء بسيارى نويسندگانِ اجازه نامه چُنين بوده كه سلسلهء سند را به يكى از مشايخ بزرگ مىرساندند وبر أو توقّف مىكردند ؛ مثلًا اجازه دهنده مشايخ سلسلهء خويش را تا طبقهء شهيد ثاني يا شهيد اوّل يا شيخ طوسي نام مىبُرْد وباقىِ افراد را وامىگذارْد ، زيرا طرقِ مشايخ بزرگ معلوم است وهميشه نيازى به ذكرِ آن طرق نيست .
بررسىِ اجازهو اجازهنامه ها در شناخت زندگى پيشوايان حديث وراويان واستادان وشاگردان ايشان كه مهره هاى اين زنجيره هاى حديثي بشمار مىروند وهمچنين اطّلاع از كتابها واسنادى كه در دست مىداشته اند وبرخى آگاهيهاى تاريخي واجتماعي پراكنده كه معمولًا در مطاوي ايناجازاتو اجازهنامهها دستياب مىشود ، بسيار سودمندست . از اين رو ، اجازه نامه ها اسنادِ تاريخي - فرهنگى پر اهمّيّتى هستند كه نه فقط براي حديث پژوهان ، بلكه براي عمومِ محقّقانِ فرهنگ پژوه نافعاند « 1 » .
هامش
( 1 ) . با بهره گيرى از : الذريعة ، ج 1 ، ص 123 به بعد ؛ و : دائرة المعارف بزرگ اسلامى ج 6 ، ص 596 ( مقالهء « اجازه » ) ؛ و : دائرة المعارف تشيّع ، مقاله هاى « اجازه » و « جازات » ؛ و : فهرست كتابخانهء اهدائى آقاى سيّد محمّد مشكاة به كتابخانهء دانشگاه تهران ، ج 2 ص 472 .