نثراللئالى ، مجموعهاى از روايات روايت شده از أمير المؤمنين علي عليه السلام است كه به ترتيب حروف الفبا واز طريق اوّل جملات ، تنظيم شدهاست . در اين رساله 258 جملهء قصار در 29 باب ، جمع آورى شده وحرف « لام » و « الفِ لا » نيز يك جمله شمرده شدهاست وبه قول مرحوم أستاذ محمدتقى دانش پژوه ، اين گونه ترتيب وتنظيم نيز مىرساند كه تاريخ نگارش اين رساله ، پيش از سدهء ششم هجرى نيست . « 1 »
نثراللئالى ، دومين رسالهء كوتاه ومختصرى است كه به جمع آورى روايات منقول از أمير المؤمنين اختصاص يافتهاست .
پيش از آن نيز رسالهاى كوتاه با عنوان « مأة كلمة » نگاشته شده كه بهجاحظ ، اديبمعروف عرب ، منتسب شدهاست وبه گفتهء أستاذ دانش پژوه ، اين نسبت نيز چندان مقرون به صحت نيست ؛ زيرا آن رساله نيز پيش از قرن ششم هجرى ، جمعآورى نشدهاست . « 2 »
ترجمههاى « نثراللئالى »
به هر روى ، چه اين رسالهء حديثي را از طبرسى بدانيم وچه به راوندى نسبت دهيم ، نمىتوان از اين نكتهء مهم غافل شد كه اين رساله ، دو سده پس از گردآورى وتدوين ، مورد توجّه شاعران وفاضلان شيعي وغير شيعي واقع شده ودر قالب ترجمههاى منثور ومنظوم ، درآمده وشروح متعددى نيز به خود ديده است كه در مجموع ، از اهمّيت قابل توجّه اين رساله در منظر شاعران وفاضلان ، حكايت مىكند . در اينجا به نام تعدادى از اين ترجمهها وشروح اشاره مىكنيم :
هامش
( 1 ) . فهرست نسخههاى خطّى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ج 2 ، ص 290 .
( 2 ) . همان ، ج 2 ، ص 290 .