قرن ششم هجرى است ، متأسفانه ركن مهم اين رساله ، يعنى جمع آورنده ومؤلف آن ، در پردهء ابهام وترديد است واز آن عصر تاكنون براي تعيين مؤلف آن ، حدسهاى متعددى زده شدهاست كه تنها نتيجهء قطعي وسودمند اين گمانه زنى ها ، شناسايى دو دانشور شهير شيعي ، يعنى « امين الاسلام فضل بن حسن بن فضل طبرسى » ( م 548 ق ) و « علي بن فضلاللَّه بن علي راوندى » ( قرن 6 ق ) ، به عنوان جمع آورندهء رساله حديثي مذكور شده است . « 1 »
هرچند در اين ميان ، نام عارف گمنام « يارعلى شيرازي » « 2 » ( زنده 816 ق ) ودانشور فاضل « قطبالدين بن هبة اللَّه راوندى » « 3 » ( م 573 ق ) نيز به عنوان جامع رسالهء حديثي مزبور ، برده شده كه مورد اوّل ، بسيار ضعيف به نظر مىرسد ودربارهء مورد دوم نيز بايد توجّه داشت كه قطب راوندى رسالهاى در شرح « صد كلمهء » منسوب به جاحظ دارد ونسخهاى از آن در كتابخانهء مدرسه عالي شهيد مطهرى ( سپهسالار ) تهران « 4 » نگهدارى مىشود ، به نظر مىرسد كه صاحب « رياضالعلماء » با اطّلاع از وجود اين رساله ، آن را « نثراللئالى » پنداشته وبدو نسبت دادهاست . در ميان دو مؤلف ياد شده ( طبرسى وراوندى ) ، نام دانشمند اوّل ، بيشتر از ديگرى مورد توجّه وقبول محقّقان به عنوان مؤلف « نثراللئالى » واقع شدهاست .
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 24 ، ص 53 و 54 .
( 2 ) . همان ، ج 9 ، ص 1305 .
( 3 ) . فهرست نسخههاى خطى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ج 2 ص 290 .
( 4 ) . فهرست نسخههاى خطّى مدرسه سپهسالار ، ج 2 ، ص 8 .