8 - حسن بن أبي الحسن ديلمى أو عارفي بلند مرتبه واز محدثان والامقام اماميه بوده است . مشهورترين اثر أو « إرشاد القلوب » است كه به خوبى نمايانگر اخلاق ومعرفت اوست .
گفته اند وى در فقه ، حديث ، عرفان وسيره نگارى نيز از فرزانگان شيعه بوده است .
معرفت قدسي
ابن فهد در محضر استادانش همگام با علوم ظاهري وابعاد علمي به پالايش روح وتهذيب نفس پرداخت واز معرفت الهى « در مكتب حقايق » ودر خدمت « أديب عشق » بهره ها برد وراهبرى فرزانه شد . وى در پرتو « مراقبت » و « محاسبت » فروغى تابناك يافت ودر زندگى نمونه يك موحد والا تبار بود . اوقاتش در مشاهدات توحيدي وجذبات الهى سپرى مى گشت وبه مقامي رسيد كه در وصف نمى گنجد . عارف كامل ميرزا على آقا قاضى طباطبايى - أستاذ علامه طباطبايى - درباره اش چنين فرموده است : سه نفر در طول تاريخ عارفان به مقام « تمكّن در توحيد » رسيده اند ، سيد بن طاووس ، أحمد بن فهد حلّى وسيد مهدى بحرالعلوم - رضوان الله عليهم .
شاگردان
در آن زمان حوزه علميه حلّه جوشش خاصي داشت وابن فهد از نام آوران آن حوزه به شمار مى آمد . أو در مدرسه « زعيّه » حلقه تدريس داشته وشاگردان فراوانى از خوان كمال ومعرفت أو بهره مند بوده اند . در اينجا برخى از آنان را ياد مى كنيم :
1 - ابن طي ، مؤلف كتاب « مسائل ابن طي » ؛ از شرح حال أو چنين به