معنا آن است كه : اى آن كسى كه بيرون آوردى روز روشن را از شب تاريك واين نعمتي است عظيم ، زيرا كه مدار 9 حيات انسان برغذاست 10 وزمان تحصيل آن روز است چنان چه خداى تعالى فرموده است : ( وجعلنا النّهار معاشا ) 11 چون فقره أول اين دعا حمد خداست برآوردن صباح ، اين دعا را دعاى صباح نام نهادند .
[ 2 ] ( وسرّح قطع اللّيل المظلم بغياهب تلجلجه )
« تسريح » به معناى ارسال آمده است ؛ يعنى فرو گذاشتن ، وأين جا به معناى فانى ساختن است . و « قطع » جمع قطعه است وقطعه پاره اى است از أو ، ومظلم تاريك وليل مظلم شبى است كه در أو مهتاب نباشد و « غياهب » جمع غيهب است وغيهب ظلمت وتاريكى ، و « تلجلج » به معناى تحرك است ومعناى تركيب اين است كه اى آن كسى 12 كه فانى ساختى پاره هاى شب تاريك را با تاريكى هاى حركت كننده أو ، وخلاصه سخن آن است كه اى آن كسى كه فانى ساختى پاره هاى شب تاريك را با تاريكى هاى أو .
[ 3 ] ( وأتقن صنع الفلك الدّوار في مقادير 13 تبرّجه )
« إتقان » محكم كردن است و « صنع » كردن . « دوار » نيك گردنده است و « مقادير » جمع مقدار است ومقدار معروف است ؛ و « تبرج » اظهار زينت است واينجا به معناى زينت است . معناى تركيب اين است كه : اى آن كسى كه محكم آفريدى فلك نيك گردنده را در مقدارهاى زينت أو ؛ يعنى هر يك را آن مقدار زينت كه مناسب أو است دادى از كواكب وغير آن وآن را كه كوكب نمى بايست ، ندادى .
[ 4 ] ( وشعشع ضيآء الشّمس بنور تأجّجه )
« شعشعه » افروختن است و « ضياء » نور ، هر دو روشنى است و « تأجّج » روشن شدن است ومعناى تركيب اين است كه : اى آن كسى كه افروختى روشنى آفتاب را به
هامش
9 . ب : مداد .
10 . ب : غدا .
11 . سوره نبأ ، آية 11
12 . ب : آن كس .
13 . بمقادير ( خ ل ) .