تفسيرى روايت مىكند كه از دو نفر مجهول الحال روايت كرده كه يكى از آنها يوسف بن محمد بن زياد ، و ديگرى على بن محمد بن بشار ، و هر دو اينها از پدرانشان از ابوالحسن الثالث عليه السلام و اين تفسير ساختگى و از جعليات سهل ديباجى از پدرش مى باشد و احاديث ديگرى از قبيل منكراتى كه در اين تفسير است جعل كرده است . علامه مجلسى در ابتداء كتاب بحار الانوار خودچنين آورده : تفسير امام از كتب معروفه است و حضرت صدوق بدان اعتماد و از آن نقل نموده اند اگر چه بعضى ازمحدثين به روايات آن طعن زده اند ، لكن صدوق رحمة الله داناتر و نزديك تر به زمان معصوم عليه السلام است تا آن كسانى كه طعن در صحت روايات آن زده اند ، و بيشتر از علماء بدون اين كه ترديدى داشته باشند از روايات اين كتاب نقل كرده اند انتهى . اين تفسير ظاهراً راجع به تمام قرآن بوده ولى تمام آن در دست نيست و قسمتى كه اينك موجود است تفسير از اول قرآن تا آيه كريمه ولايأب الشهداء اذا ما دعوا ( آيه 282 از سوره بقره ) مى باشند . قبل از شروع به تفسير احاديثى درفضيلت قرآن و در ثواب قرائت آن و ياد گرفتن آن از خانواده پيغمبر ( ص ) كه در خانه آنها قرآن نازل شده و احاديثى در مذهب وعقاب آنان كه قرآن رااز پيش خود تفسير مى كنند و تفسير مفصل بسم الله الرحمن الرحيم و تفسير استعاذه نيز از حضرت عسكرى عليه السلام به نام مقدمه خود آن حضرت نوشته شده است . وطرز اين تفسير آن است كه يك يا چند آيه پس از لفظ قوله عزوجل ذكر شده پس از آن آنها را بيان و احاديثى از پيغمبر ( ص ) و ائمه اطهار ( ع ) درمعنى آيات و مراد آنها نقل شده است . اين تفسير تا همان آيه مذكوره ( 282 سوره بقره ) در سنه ( 1315 ) در تبريز حاشيه تفسير على بن ابراهيم قمى چاپ شده است . صاحب روضات درذيل شرح حال على بن حسن زوارى ترجمه اين تفسير را در مؤلفات ايشان ذكر نموده اند .
[ التراث العربى 2 / 78 ؛ مشار 199 ؛ كتابخانه ملك 1 / 110 ؛ فهرست الفبايى آستانقدس رضوى ص 134 ؛ الذريعة 4 / 283 ؛ فهرست سپهسالار 1 / 82 - 83 و 3 / 475 ؛ مشارعربى 199 ؛ فهرست آستانقدس رضوى 4 / 419 و 11 / 568 و 1 / 429 - 431 ]
2907 ) نسخه شماره : 1 / 6415 - 115 / 32
آغاز : بسمله الحمدلله رب العالمين و صلى الله على سيدنا محمد وآله الطاهرين . . . و بعد قال محمد بن على بن محمد بن جعفر دقاق حدثنى الشيخان الفقيهان
انجام : اذا كانت عنده ولاتكتموا الشهادة و من يكتمها فانه اثم قلبه يعنى كافر قلبه
نسخ معّرب ، محمد صادق بن محمد صفى الوفندى ، چهارشنبه 17 صفر 1247 ، عناوين ونشانى ها شنگرف با حواشى ( ملا محمد سلمه الله ) ، جلد : تيماج قهوه اى مجدول با ترنج وسرترنج ، 114 برگ ، 32 سطر ، 21 * 30 سم
فهرست نسخه هاى خطى كتابخانه عمومى آيت الله العظمى گلپايگانى قم ( فارسى ) — صفحة 971
مساهمون: على صدرائى خوئى
ص٩٧١