كه بر مسائل فرعى زيادى حكم مىكند و در زيرمجموعهى اين قاعده امرهاى زيادى قرار مىگيرند .
قاضى بيضاوى گفته است : شناخت ادلهى اجمالى فقه ، كيفيت استفاده از آنها و حال و صفات مجتهد است .
در اصول فقه ، دربارهى حكم ، منابع حكم ، كيفيت استنباط حكم بحث مىشود و شامل ادلهى كلى ، جهات دلالت آنها بر احكام شرعى ، شناخت اجتهاد و كيفيت استدلال ، يعنى تعادل و تراجيح در ادله را شامل مىشود .
موضوع اصول فقه ، بحث دربارهى ادله از حيث اثبات آنها براى احكام شرعى است .
أصول المذهب :
قواعد كلى و روشهاى نظرى كه مؤسس مذهب در هنگام استنباط از نصوص و در هنگام ترتيب ادلهى شرعى مورد اختلاف از آنها پيروى مىكند .
أصول مذهب حنفى
كتاب ، سنت ، اجماع ، ترجيح اقوال صحابه در هنگام اختلاف ، قياس استحسان ، عرف .
أصول مذهب مالكى :
كتاب ، سنت ، اجماع ، اجماع اهل مدينه ، قياس ، قول صحابى ، مصالح مرسله ، عرف ، سد ذرايع ، استصحاب ، استحسان .
أصول مذهب شافعى :
كتاب ، سنت ، اجماع ، قول صحابى كه مخالفى نداشته باشد ، قياس ، استصحاب .
أصول مذهب حنبلى :
نص كتاب ، حديث مرفوع ، فتواى صحابه ( انتخاب نزديكترين آنها به كتاب و سنت هنگام وجود اختلاف ) ، حديث مرسل يا ضعيف ، قياس ، استصحاب ، مصالح مرسله ، سد ذرايع .
أصول مذهب ظاهريه :
ظواهر آيات ، سنت صحيح ، اجماع صحابه ، استصحاب و در ميان ادلهى مختلف فيه تنها استصحاب را مىپذيرند .
أصول مذهب زيديه :
كتاب ، سنت ، اجماع ، قياس ، استحسان ، استصحاب ، مصالح مرسله
أصول مذهب جعفرى :
كتاب ، سنت مروى از ائمه ، اقوال ائمه معصوم ، دلايل عقلى مانند برائت اصلى و استصحاب .
أصولى :
منسوب به اصول فقه ، كسى كه آشنا به قواعد استنباط احكام