لأهنتك » اگر بر فعل مضارع داخل شوند ، معناى تشويق و ترغيب مىدهند ، مانند آيهى
لَوْ لا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ
( نمل / 46 ) و يا بر التماس دلالت مىكنند ، مانند آيهى
لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ
( منافقون / 101 ) . اگر بر فعل ماضى داخل شود ، معناى توبيخ و سرزنش مىدهد ، مانند آيهى
لَوْ لا جاؤُ عَلَيْهِ بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ
( نور / 13 ) .
22 - « لو » حرف شرط و اغلب براى زمان ماضى است ، مانند جملهى « لو جإ زيد لأكرمته » و گاهى براى زمان مستقبل است ، مانند آيهى
وَ لْيَخْشَ الَّذِينَ لَوْ تَرَكُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّيَّةً ضِعافاً خافُوا عَلَيْهِمْ
( نساء / 9 ) . گاهى براى تمنّى استعمال مىشود ، مانند لو تأتينى فتحدّثنى . تحضيض مانند « لو تأمر فتطاع » . عرض مانند « لو تنزل عندى فتصيب خيرا » كه فعل مضارع پس از فاء جوابيه منصوب مىشود . گاهى بر تقليل دلالت مىكند ، مانند خبر « ردوا السائل و لو بظلف محرّق » گاهى به معناى أن مصدريه است ، مانند آيهى
يَوَدُّ أَحَدُهُمْ لَوْ يُعَمَّرُ أَلْفَ سَنَةٍ
( بقره / 96 ) .
23 - « لن » از حروف ناصبه ، اگر مقيد به قيدى نباشد ، بر معناى تأكيد و تأبيد دلالت نمىكند ، مانند آيهى
لَنْ تَرانِي
( أعراف / 142 ) . اگر مقيد به قيدى باشد ، بر تأييد دلالت نمىكند ، مانند آيهى
فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا
( مريم / 25 ) .
24 - « ما » گاهى اسم و مفيد چند معنى است : يكم ، اسم موصول ، مانند آيهى
ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ
( نحل / 96 ) . دوم ، نكره موصوفه ، مانند « مررت بما معجب لك » سوم ، تعجب ، مانند « ما أحسن زيدا » . چهارم ، تمييز ، در اين وقت متصل به نعم و بئس مىشود ، مانند آيهى
إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ
( بقره / 270 ) . كه در اينجا ما نكره و تمييز است . پنجم ، مبالغه ، مانند عبارت « إنّ فلانا مما ان يكتب » .
ششم ، شرط زمانى ، مانند آيهى
فَمَا اسْتَقامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ
( توبه / 8 ) .
هفتم ، شرط غير زمانى مانند آيهى
وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ
( بقره / 196 ) . هشتم ، استفهام ، مانند آيهى
فَما خَطْبُكُمْ
( ذاريات / 31 ) .