مبادى استحباب
مقدمات و شروط جعل استحباب مبادى استحباب ، مقدماتى است كه سبب مىشود حكم استحباب براى موضوعى جعل گردد . اين مبادى عبارت است از :
1 . وجود مصلحت غير ملزمه در متعلق حكم ؛
2 . اراده غير اكيد مولا به ايجاد متعلق در خارج .
بنابراين ، وقتى مولا چيزى را تصور كرد و پس از بررسى تصديق نمود كه در آن مصلحتى غير ملزمه مصلحتى كه تحصيل آن واجب نيست مىباشد ، اراده غير شديد به ايجاد آن پيدا مىكند و اين سبب مىشود حكم استحباب را براى آن جعل كرده و آن را مستحب نمايد .
صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص ( 164 - 163 ) .
مبادى استعدادى
ر . ك : مبادى شأنى
مبادى اشتقاق
ر . ك : مبادى مشتقات
مبادى اصول فقه
مقدمات تصورى و تصديقى براى علم اصول فقه مبادى ، جمع مبدأ است ، و آن اسم زمان و مكان و نيز مصدر ميمى از بدء ، و به معناى آغاز كردن و مقدم داشتن مىباشد ، بنابراين ، مبادى اصول فقه به معناى يك سلسله تصورات و يا تصديقاتى است كه دانستن آنها مقدمه براى فراگيرى علم اصول است ، كه به اين مسائل در خود علم پرداخته نمىشود ، مانند : تعريف علم اصول ، و موضوع آن ، كه از مبادى تصورى مىباشد و يا مانند برخى از مباحث لفظى درباره وضع ، استعمال ، دلالت ، مشتق و غيره كه از مبادى تصديقى شمرده مىشود .
نكته :
برخى از مبادى علم اصول ، در كسب آگاهى بيشتر نسبت به مطالب اصولى مفيد است ، اما بعضى از مبادى بهگونهاى است كه فراگيرى علم اصول به دانستن آنها بستگى دارد .
رشتى ، حبيب الله بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 3 .
فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص ( 7 - 6 ) .
بروجردى ، محمد ، مبانى حقوق اسلامى ( مختلف الاصول ) ، ص 4 .
مبادى اعتبارى
مبادى قائم به اعتبار معتبر و فاقد واقعيت خارجى مبادى اعتبارى ، از مبادى مشتقات ، و به معناى مباديى است كه از امور اعتبارى و جعلى به شمار مىرود ؛ يعنى امورى كه در خارج نه ما به ازاء دارد و نه منشأ انتزاع ، و به صرف اعتبار معتبر ( اعتباركننده ) در عالم اعتبار موجود مىشود ، مانند :
ملكيت ، زوجيت ، حريت و غيره كه از امور اعتبارى در نزد عقلا شمرده مىشود .
محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 1 ، ص 120 .
مبادى انتزاعى
ر . ك : مبادى اعتبارى
مبادى بالقوه
ر . ك : مبادى شأنى
مبادى تصديقى اصول فقه
مقدمات تصديقى براى علم اصول فقه مبادى تصديقى اصول فقه ، مقابل مبادى تصورى اصول فقه بوده و عبارت است از يك سلسله تصديقاتى كه دانستن آنها براى يادگيرى مسائل علم اصول فقه لازم است ، خواه اين مبادى ، كلامى باشد مانند : مباحث جبر و اختيار يا منطقى مانند اينكه آيا دلالت ، تابع اراده است يا تابع علم به وضع ؟ و يا نحوى .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 27 .
رشتى ، حبيب الله بن محمد على ، بدائع الافكار ، ص 3 .
طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 233 .
خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 1 ، ص 42 .
مبادى تصورى اصول فقه
مقدمات تصورى براى علم اصول فقه مبادى تصورى اصول فقه ، مقابل مبادى تصديقى اصول فقه بوده و به معناى يك سلسله تعاريف و تصوراتى است كه دانستن آنها براى يادگيرى علم اصول فقه ضرورت دارد ، مثل :
تعريف علم اصول و موضوع آن ، تعريف وضع ، حكم و غيره .
نائينى ، محمد حسين ، فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 27 .
طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 233 .
خمينى ، مصطفى ، تحريرات فى الاصول ، ج 1 ، ص 42 .
مبادى جعلى
ر . ك : مبادى اعتبارى
مبادى حرفهاى
ر . ك : مبادى صناعى
مبادى حرمت
شروط و مقدمات جعل حرمت براى موضوعى خاص مبادى حرمت ، از مقدماتى است كه سبب مىشود حكم حرمت براى موضوعى جعل گردد . اين مبادى عبارت است از :
1 . وجود مفسده ملزمه در متعلق حكم ؛