زحيلى ، وهبه ، اصول الفقه الاسلامى ، ج 2 ، ص 916 .
شهيد ثانى ، زين الدين بن على ، تمهيد القواعد ، ص 161 .
استقراى ناقص
استدلال بر حكم كلّى از طريق بررسى بخشى از افراد جزئى استقراى ناقص ، استقرايى است كه همه جزئيات آن بررسى و ارزيابى نمىشود ، بلكه تنها تعدادى از آنها ملاحظه مىگردد و پس از اطلاع از اينكه همگى در يك صفت اشتراك دارند ، آن صفت به همه جزئيات تعميم داده مىشود .
بديهى است ، اين نوع استقرا ، يقينآور نيست و تنها موجب « ظن غالب » مىشود .
وقتى « استقرا » به صورت مطلق استعمال مىشود ، مراد استقراى ناقص است .
مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص ( 263 - 262 ) .
فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 161 .
[ استلزامات ]
استلزامات ظنى
حكم ظنّى عقل به وجود ملازمه بين دو چيز استلزام ظنى ، نوعى استلزام عقلى است .
استلزام عبارت است از حكم عقل به وجود رابطه لزومى ميان دو چيز ؛ يعنى عقل ، مصاحبت و مقارنت بين دو چيز را اتفاقى ندانسته بلكه به ملازمه بين آن دو حكم مىنمايد . هرگاه حكم عقل به وجود ملازمه بهطور قطعى باشد آن را استلزام قطعى و اگر حكم عقل به وجود ملازمه بهطور ظنى باشد آن را استلزام ظنى مىگويند ؛ مانند سرايت حكم از فرع به اصل در « قياس مستنبط العلة » به صرف وجود تشابه ميان آن دو ، كه از مصاديق بارز استلزامات ظنى است .
اصفهانى ، محمد حسين ، نهاية الدراية فى شرح الكفاية ، ج 1 ، ص 159 .
استلزامات عقلى
ر . ك : غير مستقلات عقلى
استلزام بين امر به شىء و نهى از ضد
ر . ك : ملازمه امر به شىء و نهى از ضد
استلزام عقلى
ر . ك : غير مستقلات عقلى
استناد به عموم عام
ر . ك : تمسك به عام
اسم آلت
اسم دلالتكننده بر ابزار كار اسمى كه به كمك آن ، اثر فاعل به مفعول مىرسد ، و به بيان ديگر ، اسمى كه دلالت بر ابزار كار مىكند ، اسم آلت ناميده مىشود .
اسم آلت از مصاديق مشتق اصولى است و به دو شكل مىآيد : اسم آلت مشتق ؛ اسم آلت جامد .
اسم آلت مشتق ، اسم آلتى است كه از چيزى مشتق شده باشد ، مانند : « مفتاح » ( كليد ) .
اسم آلت جامد ، اسم آلتى است كه از اسم يا لفظى ديگر مشتق نشده باشد ، مانند : « سيف » ( شمشير ) .
اصفهانى ، محمد حسين ، الفصول الغروية فى الاصول الفقهية ، ص 58 .
سجادى ، جعفر ، فرهنگ معارف اسلامى ، ج 1 ، ص 190 .
جرجانى ، محمد بن على ، كتاب التعريفات ، ص 11 .
دهخدا ، على اكبر ، لغتنامه دهخدا ، ج 2 ، ص 2171 .
اسما
لفظ داراى معناى مستقل بدون دلالت بر زمان اسما ، جمع اسم و و از اقسام لفظ مفرد است ، و آن ، لفظى است كه داراى معناى مستقل مىباشد و به حسب وضع بر زمان دلالت نمىكند ، مانند : لفظ « زيد » .
علامت اسم آن است كه مسند و مسند اليه قرار گيرد ، لام تعريف برآن داخل شود و مصغّر و منادى واقع شود .
مظفر ، محمد رضا ، المنطق ، ص ( 53 - 52 ) .
محقق حلى ، جعفر بن حسن ، معارج الاصول ، ص 49 .
علامه حلى ، حسن بن يوسف ، مبادى الوصول الى علم الاصول ، ص 60 .
زهير المالكى ، محمد ابو النور ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 10 .
صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص 83 .
جرجانى ، محمد بن على ، كتاب التعريفات ، ص 10 .
اسم اشاره
اسم دلالتكننده بر اشاره به چيزى يا كسى اسم اشاره ، اسمى است كه براى اشاره به چيزى يا كسى وضع شده است ، مانند : « ذا » براى اشاره به مفرد مذكر ؛ « ذى » براى اشاره به مفرد مؤنث ؛ « هنا » براى اشاره به مكان نزديك و « هناك » براى اشاره به مكان دور .
خويى ، ابو القاسم ، محاضرات فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 90 .
تهانوى ، محمد اعلى بن على ، كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم ، ج 1 ، ص 719 .
آذرى قمى ، احمد ، تحقيق الاصول المفيدة فى اصول الفقه ، ص 141 .
اسماى اجناس
ر . ك : اسم جنس
اسماى اشاره
ر . ك : اسم اشاره
اسماى عبادات
ر . ك : الفاظ عبادات