فِدْيَه
فِدْيه در لغت به معنى اعطا كردن مال است . « 1 »
در اصطلاح فقهى : به معانى مختلفى به كار رفته است ، از جمله :
الف - قربانى كه در حج ذبح مىشود . « 2 »
ب - چيزى كه در ازاى آزادى اسير گرفته مىشود كه ممكن است مال باشد يا انجام كارى از جانب اسير . « 3 » ( به سربها نيز تعبير شده است . )
در جنگ بدر 74 نفر از مشركان به دست مسلمانان اسير شدند كه مسلمانان براى آزادى اغلب آنها از مشركان فديه و سربها گرفتند . بيشترين مبلغ فديه چهارهزار درهم و كمترين مبلغ هزار درهم ذكر شده است . « 4 »
فى سَبيلِ اللَّه
فى سبيل اللّه يعنى در راه خدا و از نظر علماى اماميّه ، مراد از فى سبيل اللّه هر گونه كارى است كه مصالح مردم ايجاب مىكند و به منظور تقرّب به درگاه الهى باشد ، مانند ساختن بيمارستانها ، مدرسهها ، پلها و همچنين مخارج جنگ و جهاد . « 5 » ازنظر اهل سنّت فى سبيلاللّه فقط كسانى هستند كه با دشمنان دين در جنگ مىباشند و در راه خدا باز مانده و نمىتوانند خود را به لشكريان ملحق سازند . « 6 »
از نظر فقهاى شيعه « فى سبيل الله » يكى از مصارف زكات به شمار مىرود ، با اين بيان كه جايز است مقدارى از زكات را درصورت لزوم در هر يك از مواردى كه فى سبيل الله گفته مىشود ، صرف كرد دليل اين حكم علاوه بر اجماع « 7 » آيه
هامش
( 1 ) - مصباحالمنير ، ج 2 ، ص 137 .
( 2 ) - شرح لمعه ، ج 1 ، ص 248 ، چاپ قديم .
( 3 ) - همان ، ص 260 .
( 4 ) - مغازى ، ترجمه مهدوى ( دامغانى ) ، ج 1 ، ص 104 .
( 5 ) - تذكرة الفقها ، ج 1 ، ص 234 .
( 6 ) - الفقه على المذاهب الاربعة ، ج 1 ، ص 621 .
( 7 ) - تذكرة ، ج 1 ، ص 234 ؛ مجمع الابهر ، ج 1 ، ص 221 ؛ الاقناع ، ج 1 ، ص 296 ؛ مغنىالمحتاج ، ج 1 ، ص 414 ( شافعيه ) ؛ المجموع نَوَوِى ، ج 6 ، ص 185 ، اقتباس .