شيراز نبات لاغيه بيرون آيد و بعضى گفته - اند انواع يتوعات هفت است چنان كه جالينوس گفته است . . . و اما تعريف او به اسامى گفتهاند مازريون ، و شبرم و عشر و لاغيه و عرطنيثا و جلدانه و ماهودانه ( ترجمهء صيدنه ، ب 131 ) . هر نباتى كه شير دهد يتوع است ، لكن آنچه معروف است هفت نوع است : عشر و شبرم و لاغيه و عرطنيثا و ماهودانه و مازريون و فنطا - قيلون و اين را پنج برگ گويند ، كشنده است و همه زيانكار است و يتوع مطلق لاغيه را گويند ( اغراض ، 623 ) . هر نباتى را گويند كه در وقت بريدن آن شيرى از وى برآيد . . . و جمع آن يتوعات باشد و آن هفت است : مازريون و شبرم و عشر و لاغيه و عرطنيثا و جلدانه و ماهودانه ( برهان ، معين ) . اسم جنس جميع نبات شيردار است و گويند از مطلق او مراد لاغيه است چه آن بهترين اقسام او است چون هرچه اسم مخصوص داشتهاند مذكور گرديد ( تحفه ، 265 ) . هذا النبات انواع كثيرة تسمى اليتوعات الّتى يعمها كلّها انها ذات لبنية لزجة حارّة جدا تحرق الجسم باللمس . . . و من انواع اليتوعات الشبرم . . . و اللاغيه و المازريون و الما هو بذانه و الماهيزهره و العشر ( شرح اسماء ، م 178 ) . بر حسب قول زبان - شناسان عرب يتوع مشتق از لغت سريانى يتوعا
Yattu
و فعل يتع به معنى ترشح كردن و تراويدن است . اين واژه ترجمهء كلمهء يونانى
Tithymallon
است كه ديسقوريدس بعنوان اسم جنس گياهان شيردار به كار برده است و يتوع انواع و اقسام مختلف دارد ( مايرهوف ، م 178 ) .
يشم
( ر ك : حجر اليشم )
يشم ( چشميزه )
( ر ك : چشميزج )