شوند از همهء آنها بايد اجتناب كرد .
شرح لمعه ، كتاب صيد و ذباحه
حفظ الرّمق -
نگاهدارى نفس و جان از تلف شدن . رمق ، به بقيه جان و روح گفته مىشود .
موارد استعمال : تناول چيز حرام براى حفظ الرمق جايز است .
شرح لمعه ، كتاب اطعمه و اشربه
حفظ الفرج -
يعنى مرد و زن آلت مردانه و زنانه و پشت خود را به ديگران نشان نداده و مستور نگاه دارند .
موارد استعمال : عدهاى از فقهاء از آيهء مباركهء
« يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ »
وجوب حفظ فرج را استفاده كردهاند . حدود الشريعة ، ج 3
حفظ كتب الضّلال -
1 ) محافظت كتب ضلال از اينكه تلف شوند ؛ 2 ) حفظ مطالب آنها و در حافظه قرار دادن آن . جواهر الكلام
موارد استعمال : حفظ كتب الضّلال براى اثبات و ابطال باطل جايز است .
شرح لمعه ، كتاب متاجر
حفنة -
ماده خوراكى كه دو كف دست آدمى را پر نمايد . طلبة الطلبه ؛ مجمع البحرين
موارد استعمال : كفّارهء يمين مدّ و حفنه است . من لا يحضره الفقيه ، ج 3 ، ص 320
حقّ الآدمّى -
در كتاب حدود به قصاص النفس و قصاص الطرف و مال اطلاق مىشود .
موارد استعمال : اگر محارب قبل از دستگيرى توبه كند حدّ از او ساقط مىشود فقط حق الآدمى ساقط نمىشود .
شرح لمعه ، كتاب حدود
حقّ الشّفعة -
هرگاه مال غير منقول قابل تقسيمى بين دو نفر مشترك باشد و يكى از دو نفر شريك حصه خود را به قصد بيتع به شخص ثالثى منتقل كند ، شريك ديگر حق دارد قيمتى را كه مشترى داده است به او بدهد و حصه مبيعه را تملك نمايد .
موارد استعمال : عقد صلح نسبت به حق الشفعه جايز است . شرح لمعه ؛ شرايع
حقّ القبول -
پس از ثبوت وصيت نسبت به موصى له حقى به وجود مىآيد كه به موجب آن مىتواند وصيت را قبول و رد نمايد ، اين حق را حق القبول مىنامند .
شرح لمعه
موارد استعمال : آيا حق القبول به وارث انتقال مىيابد يا نه ، فقهاى شيعه اختلاف نظر دارند . شرح لمعه ، كتاب وصيت
حقّ اللّه -
1 ) حقى است كه كسى آنرا از آدمى نمىتواند ساقط كند و ذمّهء او را برى نمايد مانند نماز ، روزه ، حج و قتال در ماههاى حرام و غيره .
2 ) حقى است كه در آن مصلحت عموم مردم در نظر گرفته شده باشد مانند حرمت زنا كه در آن حفظ و نگهدارى نسب از قاطى شدن و اولاد از ضايع گرديدن منظور شده است . كشّاف
موارد استعمال : در حق اللّه حكم غيابى عليه متهم جايز نيست . شرح لمعه ، كتاب قضاء