عوضين باشد « 1 » .
دربارهء معاطات سخن بسيار رفته و فقهاى عظام عقائد و نظريات مختلف و گوناگونى اظهار نمودهاند . برخى چون مالك و احمد و ابو حنيفه ( طبق يك روايت ) گفتهاند كه بيع مطلقا به معاطاة منعقد مىشود و برخى چون شافعى عقيده دارند كه در صحت بيع ايجاب و قبول لازم است و معاطات كافى نيست « 2 » .
و برخى فقط در محقرات و اشياء كوچك آن را صحيح و نافذ دانستهاند نه در امور بزرگ « 3 » . و در ميان فقهاى اماميه مشهور آن است كه معاطات مفيد اباحهء تصرف است و ملكيت به تلف يكى از عوضين حاصل مىشود « 4 » .
معير
عاريه دهنده « 5 » . ر ك : عاريه .
مفلس
مفلس فقيرى است كه رفته باشد خوبهاى مالش و باقى مانده باشد فلوسهاى او يعنى پولهاى خرد و ريزه كه به فارسى آن را پشيز گويند « 6 » .
و يا مفلس كسى است كه دراهم او تبديل به فلوس شده باشد ، يا بجايى رسيده باشد كه حتى فلوس هم نداشته باشد « 7 » .
و به عبارت ديگر مفلس در عرف كسى است كه مالى و پولى ندارد كه رفع احتياج كند .
و در عرف فقهاء كسى است كه دين وى از مالش بيشتر است و دارائيش براى اداى آن كافى نيست « 8 » . ر ك : افلاس .
هامش
( 1 ) . مكاسب ، ص مذكور .
( 2 ) . المغنى ( ابن قدامه ) ج 3 ، ص 561 ، الهدايه ( شرح بداية المبتدى ) ج 3 ، ص 21 .
( 3 ) . المغنى ( ابن قدامه ) ج 3 ، ص 561 ، الهدايه ج 3 ، ص 21 ، الاختيار لتعليل المختار ج 2 ، ص 4 ، الميزان الكبرى ( شعرانى ) ج 2 ، ص 63 ، مغنى المحتاج ج 2 ، ص 3 .
( 4 ) . حدائق الناضره ج 5 ، ص 67 ، مكاسب ( شيخ انصارى ) ص 81 .
( 5 ) . فرهنگ علوم ( دكتر سجادى ) ص 514 .
( 6 ) . حاشيهء شرح لمعه ج 1 ، ص 303 .
( 7 ) . لسان العرب مادهء « فلس » مجمع البحرين ، ص 345 .
( 8 ) . المغنى ( ابن قدامه ) ج 4 ص 306 مغنى المحتاج ج 2 ، ص 146 .