صحيح ، حسن ، موثق ، يا قوى و ضعيف .
1 - خبر صحيح : خبر واحدى را كه راوى و راويان آن همگى دارندهء شرايط ( بلوغ ، عقل ، اسلام ، ايمان ، توفيق و عدالت ) باشند خبر صحيح گويند .
2 - خبر حسن : خبر واحدى است كه راويان آنهمه يا بعضى توثيق شده باشند لكن همه دوازده امامى باشند .
3 - خبر موثق يا قوى : خبر واحدى است كه يكى يا تمام راويان آن شيعه دوازده امامى نباشند .
4 - خبر ضعيف : خبر واحدى است كه يكى يا همه راويان آن واجد تمام يا بعضى شرايط لازم براى راوى نباشد و توثيق نشده باشند مثل خبر واحد .
اقل و اكثر « 1 »
اقل و اكثر در اصطلاح اصول ، دو فعل هستند كه يكى كمتر از ديگرى ، و ديگرى بيشتر از آن است كه در مقام تعلق تكليف مورد ملاحظه قرار گرفتهاند .
مثلا قطع داريم چيزى واجب ، يا حرام ، متوجه ما شده ، ولى متعلق اين تكليف براى ما مردد است بين اقل و اكثر ، و امر وجوب ، يا حرمت داير بين آن دو مىباشد : اقل ، حرام است ، اكثر ، يا اقل واجب است يا اكثر .
اقل و اكثر ارتباطى « 2 »
عبارت است از اينكه اگر در واقع اكثر واجب باشد اتيان اقل ارزش ندارد و وجود آن همانند عدمش است به عبارت ديگر تمام اجزاء و شرايط مجموعهاى واحد و بهم پيوسته مىباشد و كمبود يك جزء همان و بىارزش بقيه اجزاء همان ، مثلا شك داريم كه آيا نماز 9 جزئى بر ما واجب است يا 10 جزئى كه اگر
هامش
( 1 ) . تهذيب الاصول - ج 2 ص 377 .
( 2 ) . اجود التقريرات ص 186 .