( ن )
نسخ « 1 »
كلمهء نسخ در لغت عرب بهمعناى نقل و انتقال استعمال شده . عرب مىگويد . نسخت الكتاب اى نقلت ما فيه الى الآخر ، و بهمعناى ازاله هم آمده عرب مىگويد : نسخت الشمس الظل اى ازالت الشمس الظل ، و اما در اصطلاح علماء و دانشمندان : « النسخ رفع ما هو ثابت فى الشريعة من الاحكام و نحوها » نسخ عبارت است از برداشتن چيزى كه در شرع ثابت بوده از قبيل احكام و امثال آن فى المثل مسلمانان هنگامى كه از مكه به مدينه مهاجرت نمودند براى مدت زمانى به سمت بيت المقدس نماز مىگذاردند ولى پس از مدتى دستور آمد :
فول وجهك شطر المسجد الحرام . آنگاه به سوى خانه كعبه نماز گذاردند بنابراين خواندن نماز به جانب بيت المقدس نسخ شد .
نسخ حكم
يعنى آيهاى بيايد و حكم آيهء ديگر را بردارد بدون اينكه كارى با تلاوت آيه داشته باشد مانند اينكه اول در سورهء نساء فرموده :
وَ اللَّاتِي يَأْتِينَ الْفاحِشَةَ مِنْ نِسائِكُمْ فَاسْتَشْهِدُوا عَلَيْهِنَّ أَرْبَعَةً مِنْكُمْ فَإِنْ
هامش
( 1 ) . اصول الفقه ج 3 - ص 51 .