( ذ )
ذاتى باب ايساغوجى ( كليات خمس ) .
عبارت است از « ما ليس خارجا عن الشّيء » يعنى : چيزى كه داخل در ذات و ماهيت يك شىء و مقوم آن است از قبيل فصول و اجناس قريبه و متوسطه و بعيده « الانسان جوهر جسم نامى حيوان ناطق » .
ذاتى باب برهان
عبارت است از چيزهايى كه خارج از ذاتيات هستند ولى ذهن ما آنها را از خود ذات انتزاع مىكند بدون هيچ ضم ضميمهاى به آن ذات نظير امكان نسبت به ماهيات ممكنه كه از لوازم ذات آنها است به قول حكيم سبزوارى :
فمثل الامكان هو الذاتى * لا الذاتى الايساغوجى بل ثانى