تواتر و افاده علم نمود . علاوه بر اين ، بايد علم از نفس خبر حاصل شود نه از قرائن و شواهد ديگر .
شرايط تواتر :
1 - تعداد خبردهندگان به گونهاى باشد كه معمولا همدستى و هماهنگى آنها بر كذب محال باشد .
2 - بايد خبر مستند به حس باشد ، يعنى آنچه به آن خبر مىدهند از امور حسى باشد نه از امور عقلى .
3 - رعايت شرط اوّل در تمام طبقات مخبرين . « 1 » به عنوان « خبر » رجوع شود
مثبتات امارات
بر هر موضوعى چهار جهت مترتّب مىشود كه عبارتند از : لازم ، ملزوم ، ملازم و مقارن . شكّى نيست كه هرگاه اصل موضوع را از طريق قطع احراز كنيم ، تمام اين چهار جهت برآن موضوع مترتّب مىشود . ولى اگر موضوع از طريق قطع احراز نشد بلكه امارهى معتبرى پيدا شد كه بر تحقّق موضوع دلالت مىكرد ، آيا باز هم اين چهار جهت بر موضوع مترتّب مىشود ؟ به عنوان « اصل مثبت » رجوع شود .
مجاز « 2 »
مجاز در زبان فارسى به نوعى از « استعاره » گفته مىشود و در زبان عربى ، مقابل « حقيقت » است . حقيقت عبارت است از استعمال لفظ در معنايى كه براى آن وضع شده است ( موضوع له ) و مجاز ، عبارت است از استعمال لفظ در غير موضوع له ، به
هامش
( 1 ) - كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم : 1 / 522 .
( 2 ) - همان مدرك : 2 / 1456 .