صغير را نداشتند آيا مىتوان قاتل را تا زمان بلوغ صغير ( اگرچه در مدت طولانى ) در زندان نگه داشت ؟
د ) در صورت مثبت بودن جواب ، آيا تحمل سالهاى متمادى در زندان ( مثلا 14 سال براى بلوغ فرزند صغير مقتول ) و بعد ، اجراى حكم قصاص از مصاديق تحميل دو جريمه به خاطر يك جرم نيست ؟
جواب : اگر مبلغ زائد بر قاتل هرگز ميسر نيست حتى به طور اقساط ، نگهدارى او كه موجب مخارج سنگين بر دولت نيز مىشود جايز نيست . يا قصاص كنند و يا دولت آزاد مىكند ، با قيد وثيقه ، و اگر احتمال امكان پرداخت مىرود ، با درخواست اولياء دم ، به مقدار محدود حبس مىشود . مورد « ج » نيز مثبت حق براى اولياء دم نيست و نبايد نگهدارى شود .
ضمنا معلوم باشد كه هيچ دليلى دالّ بر هدر بودن خون قاتل به طور مطلق نيست ، گرچه تقابل قصاص و ديه عرضى نباشد ، و طولى حساب شود . و لازمه اين معنى وجوب حفظ نفس خود بر جانى است حتى الامكان چنان كه در ابواب حدود نيز آنجا كه امكان حفظ حيات است هر چند با تقاضاى عفو لازم است حفظ حيات كند .
سؤال : 138 - اگر شخصى كشته شده و جنازه او مثلا در بيابان ، منزل يا باغى يافت شود و هيچ يك از قاتل و مقتول شناسايى نشوند ؛ بفرماييد :
الف ) آيا ديهاى وجود دارد ؟
ب ) بر فرض ثبوت ، پرداخت ديه به عهده كيست و مورد مصرف آن كجاست ؟
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 271
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٢٧١