سؤال : 47 - آيا قضات محاكم با توجه به پيشرفتهاى علمى پزشكى قانونى ، مىتوانند به استناد نظرات آنان از باب يكى از طرق اثبات ، صدور حكم نمايند ؟
جواب : اگر قطع يا علم عقلايى بياورد مىتوانند .
سؤال : 48 - با توجه به ماده 301 ق . م . اسلامى و با توجه به اين نظر فقهى مشهور كه ديات جوارح زنان در صورتى كه به ميزان مازاد بر ثلث برسد ديه نصف مىشود ؛ اولا ، اگر ديه هر عضو به مازاد بر ثلث برسد ديه نصف مىشود و يا اين كه اگر مجموعه ديه جراحات وى نيز مازاد بر ثلث شود نصف ميگردد ؟ ( مثلا اگر در يك تصادف رانندگى زنى چهار فقره شكستگى استخوان دست و پا ، جمجمه و لگن پيدا كند ديه شكستگى هر يك از اين اعضا به 10 شتر مىرسد كه اين مبلغ كمتر از ثلث ديه كامله است ، ولى مجموع ديات معينه مازاد بر ثلث ديه يعنى 40 شتر است . )
جواب : جراحات اگر با هم نزديك و پيوسته باشند و با يك ضربت انجام شده باشند حكم واحد دارند و گرنه هر كدام عليحدّه محاسبه مىشوند .
سؤال : 49 - آيا « ارش » معينه در مواردى كه مازاد بر ثلث ديه كامله مىشود نيز بايد نصف بشود ؟
جواب : ارش حكم ديه را دارد ، گرچه اصل رجوع به نصف خلاف قاعده و تعبد است و ما سابقا به اين جهت حكم مزبور را در ارش جارى نمىدانستيم ليكن با توجه به اطلاقات بلكه عمومات برخى روايات ارش نيز حكم ديه را دارد .
استفتائات ( 1382 ش ) ( فارسى ) — صفحة 222
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٢٢٢