يادآورى نكاتى پيرامون علل و شرائط تجويز تعدّد همسر براى مرد
463 - وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى فَانْكِحُوا مَا طَابَ لَكُم مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذلِكَ أَدْنَى أَلَّا تَعُولُوا « 3 » ( النساء ) .
و اگر مىترسيد از اينكه ( به هنگام ازدواج با دختران يتيم ) رعايت عدالت در باره آنها نكنيد ( از ازدواج با آنان صرف نظر نمائيد و ) با زنان پاك ( ديگر ) ازدواج كنيد ، دو يا سه يا چهار همسر ، و اگر مىترسيد عدالت را ( در باره همسران متعدد ) رعايت نكنيد تنها به يك همسر قناعت نمائيد و يا از زنانى كه مالك آنها هستيد « 1 » استفاده كنيد . اين كار بهتر از ظلم و ستم ، جلوگيرى مىكند « 2 » .
قبل از اسلام معمول بود كه بسيارى از مردم حجاز . دختران يتيم را به عنوان تكفّل و سرپرستى به خانه خود مىبردند . و بعد با آنها ازدواج كرده و اموال آنها را هم تملّك مىكردند . و چون همهء كارها دست آنها بود . حتّى مهريهء آنها را كمتر از معمول قرار مىدادند .
و هنگامى كه كمترين ناراحتى از آنها پيدا مىكردند به آسانى آنها را رها مىساختند و در حقيقت حاضر نبودند حتّى به شكل يك همسر معمولى با آنها رفتار نمايند .
در اين هنگام آيه فوق نازل شد و به سرپرستان ايتام دستور داد در صورتى با دختران يتيم ازدواج كنند كه عدالت را به طور كامل در بارهء آنها رعايت نمايند و در غير اين صورت از آنها چشمپوشى كرده و همسران خود را از زنان ديگر انتخاب نمايند ( تفسير نمونه ج 3 ص 256 - 253 ) .
هامش
( 1 ) - يعنى بجاى انتخاب همسر دوم از كنيزى كه مال شماست استفاده كنيد ( تفسير نمونه ) .
( 2 ) - معنى آيه چنين مىشود : كه شما براى دورى از ستم كردن در حق دختران يتيم مىتوانيد از ازدواج كردن با آنها خوددارى كنيد و با زنانى ازدواج نمائيد كه موقعيت اجتماعى و فاميلى آنها به شما اجازه ستم كردن را نمىدهد . و مىتوانيد - از آنها - دو نفر يا سه نفر يا چهار نفر به همسرى خود انتخاب كنيد ( تفسير نمونه ج 3 ص 254 ) .